I SAB/Wa 111/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. j na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 1988 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lutego 2013 r. M. M. i K. M., reprezentowane przez r.pr. A. S., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność I. L., M. F. oraz E. C., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z [...] grudnia 1988 r. K. M. następca prawny przeddekretowych właścicieli (na podstawie postanowienia Sądu [...] dla [...] z dnia [...] lipca 1980 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] kwietnia 1978 r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu [...] dla [...] z dnia [...] maja 1987 r. sygn. akt [...]) złożyła wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z [...] maja 1992 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy W. odmówił przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomość, która decyzją z [...] lipca 1992 r. nr [...] Wojewody [...] została uchylona a sprawa odszkodowania została przekazana do ponownego rozpoznania. Orzeczeniem administracyjnym z [...] maja 1960 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Następnie decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność ww. orzeczenia w części stanowiącej własność W. tj. części działki ew. nr [...] położonej przy ul. [...], która stanowi własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] Prezydent [...], po rozpoznaniu wniosku z [...] lutego 1949 r. złożonego przez I. L., M. M., E. J. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości - odmówił M. M., K. M., E. C. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości hipotecznej hip [...], aktualnie włączonego w granice działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność W. W związku z powyższym postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku M. M., K. M. i E. C. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1960 r. nr [...] w części stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. cz. dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz [...] i [...] z obrębu [...]. Następnie na skutek zażalenia postanowieniem z [...] lipca 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. postanowienie Prezydenta z [...] listopada 2012 r. i nakazał organowi pierwszej instancji podjęcie czynności zmierzających do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. nr [...] uznał zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy odszkodowania w terminie za nieuzasadnione, gdyż mimo oczywistej zwłoki organu w załatwieniu sprawy, co wynika z podjęcia znikomych działań, nie można było uznać zażalenia za uzasadnione z uwagi na okoliczność zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej. Podniesiono, że Prezydent wielokrotnie przekroczył maksymalny, dwumiesięczny termin do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż postępowanie toczy się przez Prezydenta, a wcześniej Burmistrza, po skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania, od przeszło 20 lat. Natomiast postanowienie o zawieszeniu Prezydent wydał po 4 miesiącach od daty złożenia skargi na przewlekłość i bezczynność w prowadzeniu postępowania o odszkodowanie. Stwierdzono również, że od daty wydania decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 19992 r. nr [...], Prezydent nie podejmuje jakichkolwiek kroków zmierzających do wydania decyzji administracyjnej, a wyłącznie maskuje działania wydawaniem niczym nieuzasadnionych postanowień wpadkowych, które w zamiarze organu miałaby uzasadniać brak podejmowania przez niego czynności celem rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zawieszone zostało postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...]. Poinformowany o wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 111/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. M. na przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania przedmiotowego wniosku o odszkodowanie za nieruchomość, gdyż w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania skarżacej K. M., r.pr. A. S., pismem z [...] kwietnia 2013 r. (k-13) poinformował, że w niniejszej sprawie będzie reprezentował jedynie M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie Przedmiotem skargi M. M. jest przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w sprawie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Na wstępie podnieść należy, iż przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, w konsekwencji czego organ nie załatwia sprawy w terminach ustawowo przewidzianych. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie przewlekłości Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Po uchyleniu przez Wojewodę [...] wydanej w przedmiocie wniosku K. M. z [...] grudnia 1988 r. decyzji Naczelnika Dzielnicy Gmina [...] z [...] maja 1992 r. nr [...] (co nastąpiło decyzja Wojewody z [...] lipca 1992 r. nr [...]) organ pierwszej instancji przez 20 lat nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie. Ograniczył się jedynie do wskazania, po monicie strony, że po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741) organem właściwym stał się wojewoda (vide pismo z [...] lipca 1998 r.). Jednakże, choć obligowała go do tego dyspozycja normy prawnej z art. 65 § 1 k.p.a., nie przekazał wówczas podania strony właściwemu wojewodzie. Także po zmianie z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, których konsekwencją było przekazanie kompetencji orzeczniczych w przedmiocie odszkodowania staroście, Prezydent [...] (będący od ww. daty organem właściwym w sprawie) do dnia wniesienia przez stronę zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. – co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2012 r. - nie podejmował żadnych działań ukierunkowanych na załatwienie sprawy odszkodowania. Nie informował także strony o przyczynach zwłoki i planowanym terminie zakończenia postępowania, do czego zobowiązany był z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Wprawdzie w trakcie tego postępowania, wszczęte zostało również postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczenia dekretowego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] maja 1960 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, czego konsekwencją było zawieszenie postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...] postępowania odszkodowawczego, jednakże zważyć należy, że zawieszenie to nastąpiło dopiero po wniesieniu wspomnianego wyżej zażalenia. Przy czym samo postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało w toku kontroli instancyjnej uchylone przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] lipca 2013 r. nr [...]. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu stwierdzona w sprawie przewlekłość ma charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać ponad dwudziestoletniego okresu zaniechania podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienie sprawy objętej podaniem jednostki. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.