I SAB/Wa 112/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. O. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...]października 2018 r., nr [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania aktu w określonym terminie; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz A. O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 lutego 2019 r. A. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2018 r. o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że od wniesienia odwołania upłynęło ponad 4 miesiące, a organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. W skardze wniosła o wyznaczenie Ministrowi Inwestycji i Rozwoju 30- dniowego terminu do wydania aktu, o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej według uznania sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Wskazał, że od wpływu ponaglenia do wpływu skargi na bezczynność upłynęło zaledwie dwa dni. W tej sytuacji uznanie w niniejszej sprawie spełnienie przesłanki wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia spowoduje sprowadzenie przepisów wniesienia ponaglenia do traktowania jako czysto technicznych czynności i nie będzie miało nic wspólnego z rzeczywistymi racjami , jakie przyświecały ustawodawcy. Wyjaśnił również, że poszczególne sprawy rozpatrywane są przez organ odwoławczy wg kolejności wpływu. W dniu [...] lutego 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a). W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. (wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. ) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak bowiem wynika z treści art. 52 § 2 p.p.s.a. ponaglenie jest co do zasady warunkiem koniecznym dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu (wyjątek przewidziany jest w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej). W tym miejscu wskazać również trzeba, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 poz. 935) wyjaśniono, że regulacja art. 53 § 2b p.p.s.a. - dotycząca obowiązku wyczerpania środka zaskarżenia w postaci ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność - wprowadzona została w związku ze zmienionym brzmieniem art. 37 K.p.a. Zgodnie z założeniami ustawodawcy, wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. stanowi więc warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co znalazło wyraz w nowym brzmieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Wedle tego przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści wskazanych regulacji wynika zatem, że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ można wnosić w każdym czasie, po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia. W niniejszej sprawie skarżąca A. O. przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wniosła ponaglenie ( pismo z [...] lutego 2019 r.) w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. Stosownie do tego, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., podlega zatem merytorycznej ocenie. Przystępując zatem do oceny zasadności skargi wskazać należy, że podstawą prawną złożonej w niniejszej sprawie skargi jest art. 149 § 1 ppsa. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie. Stąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju w dniu [...] lutego 2019 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 10 października 2018 r. Powyższe rozstrzygnięcie wyłączyło zatem możliwość zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stron, dlatego w tym zakresie postępowanie sądowe zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 publik. LEX ). Użycie ww. art. 149 § 1a ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na to, że akt taki został już wydany. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że bezczynność Ministra nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa nie decyduje samo przekroczenie terminów ustawowych przez podmiot zobowiązany. W okolicznościach faktycznych sprawy konieczne jest stwierdzenie upływu długiego okresu od złożenia wniosku do chwili załatwienia sprawy. Krótki okres pozostawania zobowiązanego w bezczynności lub podejmowanie przez niego działań zmierzających do załatwienia sprawy powodują, że bezczynność, chociaż niewątpliwie wystąpiła, nie można uznać za rażącą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 marca2014 r., II SAB/Gd 31/14, publik. CBOSA). W niniejszej sprawie Minister wprawdzie nie rozpatrzył odwołania w miesięcznym terminie określonym art. 35 § 3 k.p.a., a więc do dnia 5 grudnia 2018 r., to mimo to działaniu organu nie można przypisać rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy wydanie decyzji nastąpiło w dniu [...] lutego 2019 r. Przekroczenie przez organ terminu określonego w art. 35 §3 kpa o ponad dwa miesiące nie można, zdaniem sądu, uznać za rażące naruszenie prawa. Skoro zatem zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, brak jest także uzasadnionych podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty opisanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przewidziane ww. przepisem środek prawny winien być bowiem w ocenie Sądu stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednego z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka natomiast sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegać musiała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.