I SAB/Wa 113/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie: asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W., F. G. i M. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. W., F. G. i M. G. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. W., F. G. i M. G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. W., F. G., M. G. i M. G. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] kwietnia 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2052/10 uchylił poprzednio wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta z [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Od zwrotu akt tej sprawy do organu minęło już 10 lat, tymczasem Prezydent nie przeprowadził w tym czasie żadnej czynności procesowej, która prowadziłaby do zakończenia postępowania. Działanie organu ograniczyło się jedynie do wyznaczania kolejnych terminów załatwienia sprawy. Aby zdyscyplinować organ do pojęcia czynności skarżący składali dwukrotnie ponaglenie, jednak nie odniosło ono zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie jednego miesiąca; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po uchyleniu w dniu [...] stycznia 2011 r. przez Sąd poprzednio wydanych decyzji w sprawie, podejmował czynności zmierzające do jej zakończenia. Decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] zatwierdzono bowiem projekt podziału dz. nr [...] na dz. nr: [...] i [...]. Jak wynika z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, dawną nieruchomość hipoteczną aktualnie stanowią dz. nr [...] i część dz. nr [...]. Następnie Prezydent decyzjami: z [...] lutego 2014 r. nr [...] orzekł o ustanowieniu na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy [...], oznaczonego jako dz. nr [...]. W decyzji tej wskazano jednocześnie, że w odniesieniu do pozostałej części dawnego gruntu wchodzącego obecnie w skład dz. nr [...] zostanie wydana odrębna decyzja; z [...] listopada 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na oddanie następcom prawnym dawnych właścicieli w użytkowanie wieczyste na [...] lat dz. nr [...]; z [...] lipca 2015 r. nr [...] nie wyraził zgody [...] na podział dz. nr [...] położonej przy [...] w W., znajdującej się częściowo pod [...], który wraz z gruntem w granicach fundamentowania został wpisany do rejestru zabytków. Z kolei pismami z [...] maja 2019 r. i [...] lipca 2020 r. występowano do pełnomocnika skarżących i sądu wieczystoksięgowego o nadesłanie dokumentów koniecznych do wydania decyzji. Obecnie organ oczekuje na wykonanie opracowania geodezyjnego, niezbędnego do określenia granic dawnej nieruchomości hipotecznej oraz obecnych działek ewidencyjnych, na których przedmiotowa nieruchomość się znajduje. Z kolei postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] zawieszono z urzędu niniejsze postępowanie do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania i wykazanie następstwa prawnego po jednej z nich. W tej sytuacji skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 29 października 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 113/21 umorzył postępowanie sądowe ze skargi M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga E. W., F. G. i M. G. w części zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłość postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, Prezydentowi nie można w chwili obecnej zarzucić bezczynności, bowiem przed dniem rozpatrzenia skargi przez Sąd, tj. w dniu [...] maja 2021 r. wydał postanowienie nr [...], którym zawiesił postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej stronie. Powyższe miało miejsce już po wniesieniu skargi, ale przed dniem wyrokowania. Co do zasady zawieszenie postępowania administracyjnego, aczkolwiek nie kończy tego postępowania, to jednak znosi (od dnia wydania stosownego postanowienia) stan bezczynności organu. Konieczność zawieszenia postępowania jest bowiem równoznaczna z wystąpieniem obiektywnej przeszkody procesowej, tamującej dalszy bieg postępowania, co uniemożliwia organowi – do czasu usunięcia tej przeszkody – rozpoznanie sprawy co do meritum (natomiast ustanie ww. przeszkody obliguje organ do bezzwłocznego podjęcia zawieszonego postępowania, którego to obowiązku strona może dochodzić przy pomocy kolejnej skargi na bezczynność organu). Oczywiście legalność (zgodność z prawem) postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego może zostać poddana kontroli sądu administracyjnego, niemniej jednak może to mieć miejsce w odrębnym postępowaniu sądowym, zainicjowanym we właściwym terminie stosowną skargą strony. Wskazane okoliczności mają znaczenie w sprawie o tyle, że wywołują bezprzedmiotowość postępowania sądowego. Sąd, skoro organ w bezczynności nie pozostaje, nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji (jak już bowiem wskazano, wydanie takiej decyzji jest uzależnione od uprzedniego ustania przeszkody procesowej, stwierdzonej w postanowieniu zawieszającym postępowanie albo od wyeliminowania, w odrębnym postępowaniu, ww. postanowienia z obrotu prawnego). Skoro zatem niniejsze postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Prezydenta w niniejszym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że od [...] czerwca 2011 r. (tj. od zwrotu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2052/10, którym uchylono poprzednie decyzje w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntu) organ nie zakończył w całości przedmiotowej sprawy. W tej sytuacji, nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że w międzyczasie toczyło się postępowanie w przedmiocie podziału działki objętej roszczeniem (decyzją z [...] listopada 2013 r. zatwierdzono projekt podziału dz. nr [...] na dz. nr: [...] i [...]), a następnie decyzjami: z [...] lutego 2014 r. ustanowiono na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli prawo użytkowania wieczystego dz. nr [...] (w decyzji tej wskazano jednocześnie, że w odniesieniu do pozostałej części dawnego gruntu wchodzącego obecnie w skład dz. nr [...] zostanie wydana odrębna decyzja); z [...] listopada 2015 r. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na oddanie następcom prawnym dawnych właścicieli w użytkowanie wieczyste dz. nr [...]; z [...] lipca 2015 r. nr [...] nie wyrażono zgody [...] na podział dz. nr [...] położonej przy [...] w W., znajdującej się częściowo pod [...], który wraz z gruntem w granicach fundamentowania został wpisany do rejestru zabytków, to już od 2015 r. właściwie zaprzestano gromadzenia materiału dowodowego. Czynności w sprawie ograniczono jedynie do trzech wystąpień: w dniu [...] maja 2019 r. do pełnomocnika skarżących o przedłożenie dokumentów spadkowych po jednej ze stron postępowania oraz o wskazanie adresów pozostałych osób (dokumenty wpłynęły w dniu [...] lipca 2019 r.); w dniu [...] lipca 2020 r. do sądu wieczystoksięgowego o nadesłanie dokumentów hipotecznych (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2020 r.); w dniu [...] sierpnia 2020 r. do Archiwum Państwowego [...] o wydanie wykazu hipotecznego dotyczącego ww. nieruchomości (dokumenty wpłynęły w dniu [...] listopada 2020 r.). Powyższe wskazuje na to, że organ działał w sprawie opieszale i nieskutecznie. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. W konsekwencji w ocenie Sądu, uzasadnione jest również przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 500 zł, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, co dodatkowo zdyscyplinuje organ do podjęcia działań po podjęciu zawieszonego postępowania. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co niewątpliwie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z drugiej strony Sąd wziął pod uwagę fakt, że organ musiał oczekiwać na wydanie decyzji w przedmiocie podziału nieruchomości i wykonać wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2052/10. Sądowi wiadomym jest również, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] należą do spraw szczególnie skomplikowanych, a jednocześnie w organie prowadzona jest znaczna ilość takich spraw. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.