I SAB/Wa 116/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P.S. I.D., A. P.i A. S. na bezczynność Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza, że Zarząd Dzielnicy [...] przy rozpoznawaniu wniosku z dnia 2 marca 2011 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Zarządu Dzielnicy Mokotów [...] na rzecz R.P.S., I. D., A.P. i A. S. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2018 r. R. P.-S., I. D., A.P. i A.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zarządu Dzielnicy [...], mającą mieć miejsce przy rozpoznawaniu ich wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] , w prawo własności. Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z 2 marca 2011 r. R. P.-S., I. D., A. P. i A. S. wystąpili do Zarządu Dzielnicy [...] o nieodpłatne przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] w prawo własności, w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83 ze zm.). Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie pismem z 6 kwietnia 2017 r. wnieśli oni do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na bezczynność organu, wystosowując jednocześnie do Burmistrza Dzielnicy [...] ponaglenie w sprawie. W następstwie rozpoznania owego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2017 r. zobowiązało organ (wskazując w tym wypadku błędnie na [...]) do rozpoznania wniosku o przekształcenie prawa w terminie do 30 listopada 2017 r. Termin ten upłynął bezskutecznie, w związku z czym R. P.-S., I. D., A. P. i A. S. wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się: zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni; przyznania na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w maksymalnej jej wysokości, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie., wskazując na czynności podejmowane w sprawie, a także powstałe w toku rozpoznawania sprawy wątpliwości co do prawidłowości ustanowienia na rzecz skarżących praw użytkowania wieczystego, a to wobec nieujęcia w zawartej w tym względzie umowie istniejącej na gruncie zabudowy. Dodatkowo wskazywał na znaczną ilość wniosków o przekształcenie prawa jakie wpływają od organu, które na datę udzielenia odpowiedzi na skargę dotyczyły ponad 5450 nieruchomości. W dniu 21 czerwca 2017 r. do Sądu wpłynęło postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...], którym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawieszono postępowanie w sprawie przekształcenia prawa, do czasu zakończenia prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] pod nr [...] postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2000 r. nr [...] stwierdzającej częściową nieważność decyzji dekretowej Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1969 r., której eliminacja z kolei stanowiła podstawę do ustanowienia na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Na postanowienie to, skarżący wnieśli zażalenie, którego odpis złożyli do akt spawy 4 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Zarządowi Dzielnicy [...] bezczynność przy rozpoznawaniu wniosku z 2 marca 2011 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], w prawo własności. Ta bowiem zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) dalej: "p.p.s.a.". Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, bądź – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - aktu przerywającego bieg terminów ustalonych w kodeksie - nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że wniosek skarżących o przekształcenie przynależnego im prawa użytkowania wieczystego do wskazanej na wstępie nieruchomości w prawo własności do dnia wydania niniejszego wyroku nie został przez Zarząd Dzielnicy [...] merytorycznie rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 2 marca 2011 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Wydziału Obsługi Mieszkańców dla Dzielnicy [...]. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy postępowanie nim wywołane winno co do zasady ulec zakończeniu do 2 maja 2011 r. To zaś oznacza, że do dnia zawieszenia postępowania (co miało miejsce 15 czerwca 2018 r.), a więc przez przeszło 7 lat pozostawał on w stanie bezczynności. Co istotne przy tym, przez większość czasu nie podejmował on w sprawie jakichkolwiek czynności. Po wpłynięciu wniosku ograniczył się bowiem do poinformowania stron o zasadach na jakich odbywa się konwersja praw i obowiązujących w tej materii przepisach ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jak też przedstawienia informacji o ilości złożonych w tej materii wniosków. A nadto wskazania, że o zbliżającym się terminie zakończenia postępowania oraz ewentualnej konieczności uzupełnienia dokumentacji poinformuje ich odrębnym pismem (vide pismo z 28 marca 2011 r. k- 13 akt administracyjnych - t: "[...]"). Kolejne czynności podjął zaś dopiero po wystosowaniu przez strony w 2017 r. ponaglenia i zażalenia na bezczynność organu, występując wówczas do różnego rodzaju komórek organizacyjnych urzędu dzielnicowego o akta własnościowe i informacje dotyczące przedmiotowej nieruchomości (vide pisma 21 kwietnia 2017 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa oraz Wydziału Obrotu Nieruchomościami – k. 48 i 49 akt administracyjnych – t. jw.:), a także do pełnomocnika stron nadesłanie o brakujących pełnomocnictw (pismo z 20 kwietnia 2017 r. - k. 45 akt administracyjnych –t.jw.). O przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania - którego zresztą nie dochował - powiadomił strony także po ponad sześciu latach od uruchomienia postępowania, pismem z 13 listopada 2017 r. Tymczasem art. 36 § 1 k.p.a. nakładał na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia, co oznacza, że ów dodatkowy termin winien być wyznaczony niezwłocznie po wyekspirowaniu podstawowego terminu załatwienia sprawy określonego w przepisach prawa procesowego. Zwlekając zatem przez tak znaczny okres z rozpoznaniem wniosku pozostawał on w stanie bezczynności, a ta przybiera ma w tym wypadku postać kwalifikowaną - rażąco narusza prawo. Sposób procedowania niniejszej sprawy pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z ustanowiona w art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości postępowania. Usprawiedliwiać tak znacznej zwłoki nie mogą również podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty o znacznej ilość zawisłych przed organem analogicznych spraw, czy zgłaszana obecnie wątpliwości co do poprawności zawartej umowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Zwłaszcza gdy milczenia organu w sprawie i niepodejmowaniu w niej jakichkolwiek czynności trwało przez ponad sześć lat. Zważywszy jednak na fakt, że w sprawie doszło do zawieszenia postępowania, skutkiem czego jest, w myśl art. 103 k.p.a., wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w kodeksie, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., żądanej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Straciła bowiem w tym wypadku na aktualności jej funkcja dyscyplinująca. Skarżący nie wskazywali zaś w motywach zgłoszonego w tym względzie żądania wyrządzonej im przez opieszałość organu krzywdy, uzasadniającej przyznanie owej sumy, z uwagi na jej kompensacyjny charakter. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). O oddaleniu skargi w pozostałej części (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a, zaś o kosztach postepowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z kolei na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.