I SAB/Wa 119/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Przemysław Żmich (spr.) WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 16 stycznia 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], wpisanej do księgi hipotecznej "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. C., kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 16 stycznia 1948 r. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], żądając zobowiązania Prezydenta [...] do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w terminie 14 dni od daty zwrotu akt, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie strona wniosła o zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła opis toczącego się postępowania. Strona wskazała, że w dniu 16 stycznia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek jej poprzednika prawnego D. C. o przyznanie mu za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania wnioskodawcy prawa własności czasowej ww. nieruchomości. Od powyższej decyzji D. C. złożył odwołanie. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. K. C., wystąpiła do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r. Następnie Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 520/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak [... Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r. oraz utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. Wobec powyższego zdaniem strony konieczne stało się rozpoznanie wniosku D. C. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], ozn. hip. [...] w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. W dniu 21 listopada 2016 r. strona skarżąca złożyła, zażalenie do Wojewody [...]na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył 3 miesięczny termin Prezydentowi [...] do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała, że pomimo upływu wyznaczonego terminu Prezydent [...] nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia i nadal pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania pokrywający się z opisem przedstawionym przez stronę skarżącą. Prezydent zaznaczył również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Dodatkowo sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (12 § 1 k.p.a), a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a). Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a). W myśl art. 36 § 1 k.p.a o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a). Podkreślenia wymaga, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest bowiem, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego. Jak wynika z akt sprawy, wniosek dekretowy został złożony w dniu 16 stycznia 1948 r. W ocenie Sądu, stwierdzić jednak należy że okres bezczynność organu należy liczyć od dnia 7 kwietnia 2015 r. tj. daty w której Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił Prezydentowi [...] akta sprawy wraz z informacją, że decyzja Ministra z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Decyzja ta bowiem ostatecznie przesądziła o nieważności decyzji z lat 50 - tych, odmawiających przyznania wnioskodawcy prawa własności czasowej do nieruchomości. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem, pomimo upływu prawie czterech lat od złożenia przez poprzednika prawnego skarżącej opisanego wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku dekretowego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z akt sprawy jedynymi czynnościami, które podjął organ było wystąpienie w dniu 16 marca 2017 r. do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie odpisu testamentu D. C. oraz do pełnomocnika skarżącej informujące o stanie sprawy, a także skierowanie do pełnomocnika skarżącej pisma z dnia 2 marca 2018 r. o planowanym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2018 r. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny, a tym samym skarga w tym względzie podlegała oddaleniu. Należy przypomnieć, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Sąd w obecnej sytuacji nie widzi podstaw do zastosowania dodatkowego środka mającego na celu zmobilizowanie organu do rozpoznania sprawy uznając jednocześnie, że w obecnym stanie faktycznym sprawy byłoby zbyt dotkliwą sankcją dla organu. Sąd zwraca uwagę, że zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie jest wynikiem niczym nieuzasadnionej, złej woli organu. W piśmie z dnia 16 marca 2017 r. organ informował pełnomocnika skarżącej, że opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy wynika z bardzo dużej ilości postępowań dekretowych oraz trwającą od 8 lipca 2016 r. reorganizacją komórki organizacyjnej rozpatrującej tego typu sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji. W pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 tej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).