I SAB/Wa 12/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 17 maja 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] w przy ul. [...]" działka nr [...], w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...] oraz dotyczącej części działek nr [...] i [...] z obr. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku J. L. z dnia 17 maja 1949r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (obecnie [...]) pn. "[...]" działka nr [...] w części dotyczącej działek nr ew. [...], [...], [...] oraz części działek nr ew. [...], [...] z obr. [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 3 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.". Dodatkowo skarżący wystąpił o zasądzanie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie dokonano wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności ustalono aktualne granice administracyjne dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], dawny hip. [...], rej. hip. [...], dz. nr [...] oraz następstwo prawne po dawnym właścicielu ww. nieruchomości J. L. W konsekwencji powyższych ustaleń, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 roku Prezydent [...] ustanowił na rzecz skarżącego (w udziale [...]) oraz pozostałych stron (w udziale [...]) prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], dz. ew. [...] z obrębu [...], stanowiącego część d. nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], d. hip. [...] rej. hip. [...], dz. nr [...], będącej własnością poprzedników prawnych skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], utrzymało ww decyzję w mocy. Z kolei prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1366/16, oddalono skargę na decyzję Kolegium. Skarżący wskazał, że zgodnie z pkt 3 decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r., rozpoznanie wniosku w pozostałej części dawnej nieruchomości [...] rej. hip. [...], dz. nr [...] tj. dz. ew. [...], [...],[...],[...] (część), [...] (część) z obrębu [...] miało nastąpić odrębną decyzją w terminie późniejszym. Pomimo, iż akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu zostały w dniu 6 kwietnia 2017 r. zwrócone do Prezydenta [...], w sprawie nie wydano decyzji dotyczącej pozostałej części d. nieruchomości [...] rej. hip. [...], dz. nr [...] i to pomimo faktu, że w sprawie zgromadzono materiał dowodowy wystarczający do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie doszło więc do niezałatwienia sprawy w terminie, o którym mowa w art. 35 Kpa. Strona wskazała równie, że wyczerpała tryb określony w art. 37 Kpa. Skarżący złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta [...] w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r, nr [...], uznało zażalenie za nieuzasadnione. Z czym jednak skarżący jak podkreślił się nie zgadza. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że do rozpoznania złożonego wniosku niezbędne jest zgromadzenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, co aktualnie jest realizowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przechodząc do oceny merytorycznej rozpatrywanej sprawy, wskazać należy, że bezspornym jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 Kpa - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Jak wynika z akt sprawy do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w kwestii ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w części dawnej nieruchomości [...] rej. hip. [...], dz. nr [...] tj. dz. ew. [...], [...],[...],[...] (część), [...] (część) z obrębu [...] Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. W ocenie Sądu z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu. Należy przypomnieć, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) jej były właściciel J. L. złożył w dniu 17 maja 1949 r. Wniosek ten rozpatrzony został decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1980 r. utrzymaną w mocy decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 1981 r. Decyzje te uchylone zostały decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] września 1984 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 1985 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki [...] ustanowione zostało na rzecz: W. L. w [...] części i J. K. w [...] częściach użytkowanie wieczyste gruntu położonego przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 (pochodzącego z d. nieruchomości "[...]" rej. hip. [...] działki nr [...] i [...]). Jednocześnie w punkcie 9 tej decyzji odmówiono ww osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu do nieruchomości "[...], rej. hip. [...] działki nr [...]" o powierzchni [...] m2, przeznaczonego do scalenia z sąsiednimi nieruchomościami i pod ulicę. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność punktu 9 decyzji z dnia [...] września 1985 r., dotyczącego odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2. W tej sytuacji do ponownego rozpatrzenia pozostał wniosek w tej właśnie części. Prowadząc postępowanie organ ustalił, że z ewidencji gruntów oraz mapy z projektem podziału zatwierdzonej ostateczną decyzją nr [...] Prezydenta z dnia [...] marca 2014 r. wynika, że aktualnie grunt dawnej nieruchomości hipotecznej stanowi: działkę nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...] m2, działkę nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...] m2, działkę nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...] m2, działkę nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...] m2, część o powierzchni [...] m2 działki nr ew. [...] z obr. [...] pod ulicą [...], część o powierzchni [...] m2 działki nr ew. [...] z obr. [...] pod ulicą [...], działkę nr ew. [...] o powierzchni [...] m2 i część działki nr ew. [...] o powierzchni [...] m2 z obr. [...], które zostały oddane w użytkowanie wieczyste decyzją z dnia [...] września 1985r. a prawo użytkowania wieczystego ujawnione zostało w księgach wieczystych [...] i [...]. W tej sytuacji wniosek dekretowy podlegał rozpoznaniu w zakresie pozostałych działek z obr. [...] tj. działek nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Prezydent [...] po rozpatrzeniu wniosku z 1949 r. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego jedynie zabudowanego gruntu położonego przy ul. [...], stanowiącego działkę nr ew. [...]. Prezydent wskazał również, że rozpoznanie wniosku w pozostałej części dawnej nieruchomości (tj. działek nr ew. [...], [...], [...] oraz części działek nr ew. [...], [...] z obr. [...]) nastąpi odrębną decyzją w terminie późniejszym Powyższe oznacza to, że wniosek dekretowy, w części dotyczącej ww. działek nie został rozpoznany od 69 lat. Nie można zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie organ działał wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu już sam czas prowadzonego postępowania może świadczyć o rażącym naruszeniu prawa przez organ. Dodatkowo organ przez lata skupiał się głównie na rozstrzygnięciu sprawy w zakresie dotyczącym jednej działki nr [...], pomijając nieruchomości objęte zakresem skargi. W tej części, od momentu wydania decyzji z dnia [...] marca 2016r., nie zrobił nic, poza wystąpieniem w dniu 18 października 2017 r. do Ministerstwa Finansów o udzielenie odpowiedzi, czy sporna nieruchomość objęta została umowami indemnizacyjnymi. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (art. 36 Kpa). Niestety, z akt niniejszej sprawy wynika, że organ nie czynił zadość powyższemu obowiązkowi. Zaistniała sytuacja determinuje zatem ocenę, że trwająca w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też analizując przebieg postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku dekretowego w terminie 3 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na znaną Sądowi z urzędu dużą ilość spraw dekretowych toczących się przed organem oraz stan prowadzonego w sprawie postępowania Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, a tym samym skarga w tym względzie podlegała oddaleniu. Należy przypomnieć, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Sąd w obecnej sytuacji nie widzi podstaw do zastosowania dodatkowego środka mającego na celu zmobilizowanie organu do rozpoznania sprawy. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że sprawy dotyczące przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, opierają się bowiem na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Niniejsza sprawa taką sprawą jest o czym świadczą wydawane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne, czy wyroki sądów powszechnych dotyczące części dawnego gruntu pn. "[...] rej. hip. [...]" działka nr [...] (sygn. akt [...] i [...]) oraz tocząca się sprawa sądowa (sygn. akt [...]). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).