I SAB/Wa 124/19

Sygn. akt I SAB/Wa 124/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. M. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania odwołania W. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...]; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz W. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. (data prezentaty) W. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania. Przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości położonej w obrębie [...] [...], gmina [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, która decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., została zajęta pod realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miejscowości [...] o długości ok. 6,7 km w ciągu drogi wojewódzkiej Nr [...] wraz z budową/przebudową sieci uzbrojenia terenu, zjazdów oraz innych dróg publicznych na terenie gminy [...] w powiecie [...]. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...] [...], gmina [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. 0,2134 ha, przeznaczonej pod realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miejscowości [...] o długości ok. [...] km w ciągu drogi wojewódzkiej Nr [...] wraz z budową/przebudową sieci uzbrojenia terenu, zjazdów oraz innych dróg publicznych na terenie gminy [...] w powiecie [...], w pkt 2 o powiększeniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania o kwotę równą [...] % wartości nieruchomości, tj. o kwotę [...] zł, w pkt 3 o ustaleniu łącznego odszkodowania w kwocie [...] zł i wypłaceniu na rzecz W. M. oraz w pkt 4 o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty ustalonego w pkt 3 odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. W. M. złożył odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. a następnie pismem z dnia [...] listopada 2018 r. (data prezentaty) wezwał organ - w trybie art. 37 kpa - do niezwłocznego załatwienia sprawy poprzez rozpoznanie wniesionego odwołania. Zaś pismem z dnia [...] marca 2019 r. (data prezentaty) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania. Skarżący wskazał, iż organ odwoławczy, pomimo upływu terminów określających czas na wydanie rozstrzygnięcia (art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego) pozostawał w zwłoce nie powiadamiając strony postępowania o jej przyczynach. W związku z tym wniósł o rozstrzygnięcie przez Sąd pozostawania w zwłoce przez Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz stwierdzenie, iż dopuścił się on bezczynności, która miała miejsce rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i przedstawił przebieg postępowania w sprawie podnosząc, że rozstrzygnął już przedmiotową sprawę decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] - uchylając zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. w zakresie pkt 4 i orzekając o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty ustalonego w pkt 3 odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł na rzecz W. M. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Następnie odniósł się do zarzutów skargi stwierdzając, że pomimo, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z Kpa, niemniej brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania tut. organu. Z uwagi na rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy, rozliczną ilość akt oraz szczegółową analizę materiału dowodowego nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa. Należy w tym miejscu również podnieść, że Minister Inwestycji i Rozwoju prowadzi w Wydziałach Odszkodowawczych ponad 2500 spraw, a referentów prowadzących sprawy jest 17. Wiedzą znaną z urzędu zarówno Wojewódzkiemu jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, potwierdzaną w licznych wyrokach jest wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego, etc.), jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania "jednolitej linii orzeczniczej" organu orzekającego w sprawach o ustalenie odszkodowania). Również niniejsza sprawa należy do tych bardziej skomplikowanych. Żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150) tym, iż mogą darzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z Kpa. Wprawdzie procedura administracyjna nie zawiera przepisów, z których expressis verbis wynikałby obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, niemniej tę powinność organów można wywieść z ogólnych zasad wyrażonych w Kpa, tj. art. 6 - 8 tej ustawy. Rozpatrując konkretną, indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze sprawy nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Ponadto, należy zauważyć, że rozpatrywanie spraw zgodnie z kolejnością wpływu praktykowane jest w sądach administracyjnych, gdyż wymóg taki stawia przepis § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177). Organ podniósł też, że wobec dużej liczby prowadzonych postępowań odwoławczych, wpływa do niego duża liczba ponagleń, co w sposób znaczący uniemożliwia niezwłoczne podjęcie czynności zmierzających do zakończenia wszystkich tych postępowań, w których ponaglenia zostały złożone. Podsumowując w ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju nie można zatem zarzucić mu bezczynności. Wobec wskazanego powyżej trybu rozpoznawania wpływających spraw w organie (według kolejności wpływu), a także faktu, że sprawa została już rozpoznana stosownym rozstrzygnięciem, nie można też zarzucić mu rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Poza tym skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. złożył do organu ponaglenie - w trybie art. 37§ 1 kpa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce, jeśli w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przy czym Sąd - badając skargę na bezczynność organu - czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność organu wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie bezczynności organu staje się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. w zakresie pkt 4 i orzekł o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty ustalonego w pkt 3 odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł na rzecz W. M. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skoro orzeczenie Ministra zostało wydane po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna. Wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju aczkolwiek naganna, nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ rozpoznał odwołanie W. M. wydając decyzję w dniu [...] marca 2019 r. Oceniając charakter bezczynności organu Sąd wziął też pod uwagę przedstawione przez Ministra w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy. Wskazał on m.in., iż przyczyną zwłoki jest duża liczba spraw, które musi rozstrzygnąć według kolejności wpływu - zatem jego działanie nie jest wyrazem złej woli i nie cechuje go tak poważny stopień naruszenia prawa, jak twierdzi skarżący. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6