I SAB/Wa 126/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. M. i S. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 3 sierpnia 1988 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ul. [...], hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M. M. i S. M. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. skarżący M. M. i S. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w sprawie wniosku S. M. i M. M. z dnia 2 sierpnia 1988r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. Skarżący zarzucili organowi, że nie przestrzega on ich prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, co realizuje się w uzyskaniu decyzji w rozsądnym czasie. Wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wydanego na skutek niniejszej skargi, wymierzenie organowi prowadzącemu postępowanie grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w sierpniu 1988r. został złożony do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], hip. [...]. Dnia [...] marca 2006r. Prezydent W. decyzją Nr [...] odmówił przyznania odszkodowania, wobec braku spełnienia przesłanki dotyczącej utraty możliwości faktycznego władania gruntem po dniu 5 kwietnia 1958r. Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] lipca 2009r. uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że nie zostało kompleksowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i nie nastąpiło rozpatrzenie całości materiału dowodowego. Następnie Prezydent W. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2012r. w której odmówił przyznania odszkodowania, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. na skutek odwołania skarżących uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na istotne uchybienia w zakresie postępowania dowodowego i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Akta sprawy zwrócono Prezydentowi W. w dniu 31 maja 2013r. Pismem z dnia 24 lipca 2014r. skarżący, w myśl art. 36 kpa wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy przez organ w określonym terminie. Postanowieniem z dnia [...] października 2014r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin od otrzymania w/w postanowienia na załatwienie przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z dnia 26 lutego 2015r. poinformowano skarżących, że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie wyznaczonym art. 35 § 3 kpa a jako przewidywaną datę zakończenia postępowania wskazano dzień 31 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że bezspornym jest wyczerpanie przez skarżących trybu przewidzianego przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Jak wynika, bowiem z akt administracyjnych skarżący w piśmie z dnia 24 lipca 2014r. złożyli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta W., co wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Analiza akt sprawy wskazuje na zasadność skargi. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzja administracyjną. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Trzeba wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Obecnie pojęcie "bezczynności" ograniczyć należy przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012r. II OSK 1031/12). Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy natomiast rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywania czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s.44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcja R. Hausera i m. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77§ 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie wniosek wszczynający postępowanie administracyjne o wypłatę odszkodowania został złożony w 1988 roku. Zatem postępowanie administracyjne w przedmiocie tego wniosku toczy się już 27 lat. Uwzględniając fakt, że instytucja przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ wprowadzona została nowelą obowiązującą od 11 kwietnia 2011 roku, to dla oceny zachowania organu w tym zakresie nie można abstrahować od całości postępowania i odnieść tej oceny tylko do okresu po 11 kwietnia 2011r. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że prowadzenie postępowania przez 27 lat niewątpliwie wyczerpuje definicje "przewlekłości" i nie może tego usprawiedliwić skomplikowany charakter sprawy. Aczkolwiek, organ I instancji wydał w toku postępowania decyzję z dnia [...].03.2008r., uchyloną decyzją Wojewody [...] z [...].07.2009r., a następnie kolejną decyzję z [...].11.2012r. również uchyloną przez organ II instancji decyzją z dnia [...].04.2013r. to, co istotne, po zwrocie akt 31.05.2013r. do organu Prezydent W. 11.07.2013r. po raz kolejny wystąpił do Urzędu W. Wydział Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących rozbiórki budynku częściowo zniszczonego podczas działań wojennych oraz budowy i oddania budynków do eksploatacji (np. pozwolenie na budowę , książka budowy, protokół odbioru prac itp.) wybudowanych na przedmiotowych działkach, nadto przesłanie kserokopii dokumentów (decyzja lokalizacyjna, projekt budowy itp.) dotyczących realizacji tej inwestycji, oddania budynku do eksploatacji. Zauważyć należy, że odpowiedzi w tym zakresie w/w instytucja udzielała już dwukrotnie tj. pismami z dnia 4 lutego 2008r. i 18 stycznia 2010r. przesyłając posiadane dokumenty. Kolejne czynności, po zwrocie akt z organu odwoławczego, Prezydent W. podejmował w dniach: 26 luty 2014r., 27 lipca 2014r., 26 luty 2015r. Analiza akt administracyjnych wskazuje więc, że organ niepotrzebnie mnożył czynności, powtarzając je, nie można przyjąć także, że działał wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki skoro podejmował czynności w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Prezydent W. nie tylko w prawnie ustalonym terminie nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane czynności były opieszale, w znacznych odstępach czasu i niepotrzebnie powielane. Także analiza daty złożenia żądania oraz dat decyzji zapadłych w sprawie prowadzi do wniosku, iż organ działał w sprawie w sposób przewlekły. W działaniu Prezydenta istnieją nieusprawiedliwione przerwy w załatwianiu zgłoszonego przez skarżących wniosku. Zwłoka ta w sposób oczywisty narusza określony przepisami kpa (art. 35 i nast.) czas załatwienia sprawy. Skutkuje to uznaniem zaistniałej przewlekłości jako rażąco naruszającej prawo w rozumieniu art.149 § 1 p.p.s.a. Ta okoliczność oraz fakt, że postępowanie w tej sprawie trwa już 27 lat uzasadnia wymierzenie organowi grzywny. Na marginesie zauważyć należy, że organ nie dotrzymał też wskazanego w odpowiedzi na skargę przewidywanego terminu załatwienia sprawy do końca maja 2015r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego i stworzy realną możliwość załatwienia sprawy przez organ. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 1