I SAB/Wa 127/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. i E. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 28 grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. [...] w W. stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących B. Z. i E. K. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 marca 2013 r. B. Z. i E. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę – ul. [...] w W., stanowiącą dz. ew. nr [...] o pow. [...] m2. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wnioskiem z dnia 28 grudnia 2005 r. skarżące wystąpiły o przyznanie im odszkodowania za przedmiotowy grunt. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), powoływanej dalej jako "Przepisy wprowadzające (...)", stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości, zajętej pod część ulicy [...] w W. Odpis powyższej decyzji B. Z. złożyła w Urzędzie W. w dniu 16 maja 2008 r., natomiast w dniu 23 września 2008 r. do organu wpłynął odpis powyższej decyzji zaopatrzonej w klauzulę ostateczności. Pismem z dnia 30 lipca 2010 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego W., Archiwum Akt Nowych w W. oraz Archiwum Urzędu W. o nadesłanie dokumentów, z których wynikałoby, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczyło się postępowanie wywłaszczeniowe i związane z nim postępowanie odszkodowawcze. O nadesłanie podobnych informacji wystąpiono również do Zarządu Dróg Miejskich, Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami i Wydziału Infrastruktury Urzędu W. w [...]. We wrześniu 2010 r. do organu wpłynęły pisma z powyższych instytucji, z których wynika, że brak jest dokumentów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. W dniu 3 września 2010 r. Wydział Infrastruktury w [...] poinformował ponadto, że działka nr [...] zajęta była pod drogę co najmniej od 1993 r. Pismem z dnia 19 października 2010 r. Urząd W. poinformował wnioskodawczynie, że w chwili obecnej środki zarezerwowane w budżecie W. na wypłatę odszkodowań z art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), zostały już wykorzystane. Dodatkowo do wydania decyzji odszkodowawczej koniecznym jest sporządzenie operatu szacunkowego. Wobec powyższego merytoryczne zakończenie postępowania nastąpi do dnia 31 marca 2011 r. Pismem z dnia 21 lutego 2011 r. Urząd W. zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i sporządzeniu operatu szacunkowego oraz o możliwości zapoznania się z powyższą dokumentacją. W dniu 8 kwietnia 2011 r. odbyła się rozprawa administracyjna w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 14 lipca 2011 r. skarżące ponagliły organ do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania, jak również przedstawiły uwagi do sporządzonego operatu szacunkowego. Wobec braku odpowiedzi, pismo o podobnej treści wystosowano do organu ponownie w dniu 19 września 2011 r. W dniu 17 października 2011 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że w sprawie zgromadzony został już cały materiał dowodowy, jednakże środki finansowe przyznane w budżecie W. na wypłatę odszkodowań z art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), zostały już wykorzystane. Wobec tego decyzja kończąca postępowanie wydana zostanie do dnia 31 grudnia 2011 r. Z uwagi na zmianę z dniem 26 sierpnia 2011 r. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), stanowiących podstawę sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego, w dniu 24 listopada 2011 r. sporządzona została nowa wycena przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. skarżące wystąpiły do organu o nadesłanie kserokopii operatów szacunkowych z dnia [...] stycznia 2011 r., [...] listopada 2011 r. oraz wyjaśnień składanych przez rzeczoznawcę majątkowego w toku postępowania. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] odmówił wydania z akt sprawy wnioskowanych dokumentów. Pismem z dnia 20 lutego 2012 r. skarżące zgłosiły zastrzeżenia do nowego operatu szacunkowego. Mając na uwadze powyższe uwagi, w dniu 18 kwietnia 2012 r. rzeczoznawca majątkowy nadesłał do organu kolejny, skorygowany operat szacunkowy z dnia [...] kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 10 maja 2012 r. skarżące ponagliły organ do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, wobec czego w dniu 12 czerwca 2012 r. Urząd W. poinformował strony, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania rozpatrzony zostanie do dnia 31 grudnia 2012 r. Pismem z dnia 10 października 2012 r. skarżące złożyły zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. organ poinformował strony, że decyzja wydana zostanie do dnia 28 lutego 2012 r., z uwagi na wykorzystanie w budżecie środków przeznaczonych do wypłaty odszkodowań, natomiast pismem z dnia 11 marca 2013 r. ponownie przedłużono termin rozpatrzenia sprawy do dnia 30 czerwca 2013 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 11 marca 2013 r. skarżące przedstawiły przebieg postępowania administracyjnego i wskazały, że w przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia wszelkich terminów, zarówno tych wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), powoływanej dalej jako "k.p.a.", jak również wyznaczonych przez sam organ. Wnioskodawczynie nie zostały przy tym poinformowane o przyczynach zwłoki, pomimo wielokrotnych monitów kierowanych do organu. W ocenie skarżących nie można uznać, że brak środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania jest uzasadnioną przyczyną zwłoki, bowiem powyższe nie stoi na przeszkodzie merytorycznemu załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżące nie zaakceptowały kwoty odszkodowania wynikającej ze sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego, a ponadto składały szereg pism z zarzutami do przygotowanych wycen nieruchomości, co miało wpływ na przedłużenie przedmiotowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent W. od dnia 28 grudnia 2005 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę – ul. [...] w W., stanowiącą dz. ew. nr [...] o pow. [...] m2, do dnia wyrokowania nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ przekroczył przy tym zarówno terminy maksymalne wynikające z art. 35 § 3 k.p.a., terminy wyznaczane wielokrotnie przez siebie, jak również termin dodatkowy wyznaczony przez organ wyższego stopnia w trybie art. 37 § 2 k.p.a. Faktem jest, na co wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie skarżące składały szereg pism procesowych zawierających zarzuty do sporządzanych w sprawie operatów szacunkowych, jednak zarzuty te okazywały się zasadne, skoro rzeczoznawca majątkowy, wytypowany przez organ, po przedstawieniu mu ww. pism skarżących, sporządzał nowe wyceny przedmiotowej nieruchomości (w aktach znajdują się już trzy operaty szacunkowe), przy czym każda z nich wskazuje na inną jej wartość. Zdaniem Sądu, przyczyna przewlekłości postępowania leży zatem po stronie Prezydenta W., który ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. stwierdzającą nabycie przedmiotowego mienia przez Gminę W., otrzymał już w dniu 23 września 2008 r., natomiast dopiero w lipcu 2010 r., a więc po dwóch latach, zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego (pkt 3.1 operatu z dnia [...] stycznia 2011 r.). Wskazać dodatkowo należy, że już w dniu 17 października 2011 r. organ poinformował strony postępowania, że zgromadził cały materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w sprawie, jednak pomimo tego wyznaczał kolejne terminy załatwienia sprawy, zwlekając z wydaniem decyzji. Dokonując oceny szybkości i sprawności działania Prezydenta W. już tylko na podstawie powyższych faktów, uznać należało, że organ prowadzi postępowanie administracyjne z naruszeniem art. 12 k.p.a., ponieważ znacznie przekracza terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 § 3 k.p.a. Zważyć przy tym należy, że pierwsze pismo informujące o przewidywanym terminie załatwienia sprawy wystosowano do stron dopiero w dniu 19 października 2010 r., a więc po prawie pięciu latach od wszczęcia postępowania, zaś kolejne po upływie roku, tj. 17 października 2011 r., a następne w dniach 12 czerwca 2012 r., 11 stycznia 2013 r. i 11 marca 2013 r. Pisma te wskazywały przy tym odległe terminy rozpatrzenia wniosku skarżących (półroczne), które nie odpowiadają terminom załatwienia sprawy przewidzianym przez ustawodawcę w art. 35 § 3 k.p.a. Dodatkowo pisma z dnia 11 stycznia 2013 r. i 11 marca 2013 r., po raz kolejny przedłużające termin zakończenia postępowania, nie respektowały także terminu wyznaczonego Prezydentowi W. przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r. (tj. 31 grudnia 2012 r.) Nie można się przy tym zgodzić z Prezydentem W., że przeszkodą w załatwieniu sprawy w ustawowym terminie, niezależną od organu, był brak środków finansowych w budżecie W. przeznaczonych na wypłatę odszkodowań w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...). Tego rodzaju okoliczności nie można zakwalifikować jako opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu, uzasadniających niezałatwienie sprawy w terminie (art. 35 § 5 k.p.a.). Trudno nawet przyjąć, że w okresie od dnia 17 października 2011 r., kiedy to organ posiadał już cały materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w sprawie, do dnia wyrokowania, tj. do dnia 6 czerwca 2013 r., w budżecie W. nie znalazły się środki finansowe na przyznanie skarżącym odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Wskazać ponadto należy, że dla wydania decyzji ustalającej odszkodowanie nie ma znaczenia kwestia faktycznego stanu finansowego podmiotu realizującego wypłaty odszkodowań. Zagadnienie dotyczące możliwości finansowych organu jest okolicznością następczą w stosunku do decyzji załatwiającej wniosek o odszkodowanie i jako takie pozostaje poza przedmiotem sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku skarżących o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość uznać należało za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym. Stwierdzona natomiast bezczynność ma charakter rażący, gdyż organ nie wykazał, aby od dnia 17 października 2011 r., kiedy to dysponował materiałem dowodowym niezbędnym do wydania decyzji, podjął czynności zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania, czym rażąco naruszył przepis art. 35 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.