I SAB/Wa 13/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G., W. G., M. L., B. W., J. K., A. W., M. K., K. K., M. R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M. M., Ewy T. S., M. M., M. M., L. S., O. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2013r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic:[...], [...], [...], ozn. nr hip. [...] rej. hip.[...], dz. Nr[...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. G., W. G., M. L., B. W., J. K., A. W., M. K., K. K., M. R., B. M., S. K., A. K., D. K., K. M., J. M., Z. M., M. M., E. S., M. M., M. M., L. S., O. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/wyr. 1 – sentencja wyroku [...] pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta [...], w postępowaniu w sprawie z wniosku o odszkodowanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej jako u.g.n.) za nieruchomość położoną w rejonie ulic: [...], opisanej w księdze hipotecznej jako [...], rej, hip. [...], dz. nr [...]. Skarżący działając w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt. 8 oraz art. 50 w zw. z art. 52 § 1 i 2 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a) wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., skierowania niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt. 4 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 roku skarżący wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania na podstawie przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. za ww. nieruchomość. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ został poinformowany o śmierci R.M., będącego jedną ze stron postępowania oraz o przeprowadzonym po nim postępowaniu spadkowym (załączone zostało postanowienie spadkowe) oraz wskazującym adresy jego spadkobierców. Następnie, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. organ został poinformowany o śmierci E.W., również będącej jedną ze stron postępowania, załączone zostało postanowienie spadkowe oraz wskazane zostały adresy jej spadkobierców. W dniu [...] lutego 2017 r. skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu w trybie art. 37 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda [...] uznał ww. zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin od daty doręczenia tegoż postanowienia, do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia mniejszej sprawie. Postanowienie Wojewody zostało doręczone Prezydentowi [...] w dniu 24 lipca 2017 r., zatem termin do rozpoznania niniejszej sprawy upłynął w dniu 24 października 2017 r.. Skarżący podnieśli, że do dnia wniesienia skargi Prezydent [...] nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie podał, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji oraz bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. Zgodnie z przyjętym stanowiskiem doktryny i judykatury okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności zawsze muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny a od tego obowiązku nie zwalniają tzw. trudności obiektywne jak choćby bardzo duża ilość spraw, brak etatów czy środków pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 4 września 2013r., kiedy to do organu wpłynął wniosek z [...] sierpnia 2013r., do dnia wyrokowania ostatecznie nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zwrócenia uwagi w przedmiotowej sprawie wymaga okoliczność, że pismem z dnia [...] lutego 2017 r., uzupełnionym w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżący zwrócił się do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. Wojewoda [...] wystąpił do Prezydenta [...] o nadesłanie akt sprawy oraz ustosunkowanie się do podniesionych przez wnioskodawców zarzutów w zażaleniu. Prośbę ponowiono w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r., jednak do dnia wydania postanowienia przez Wojewodę akta nie zostały do Wojewody [...] przesłane. Sąd podnosi, że wniosek o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość [...] został złożony w dniu 29 sierpnia 2013 r., następnie, pismem z dnia [...] czerwca 2016 r., pełnomocnik poinformował organ I instancji o śmierci R.M., będącego jedną ze stron postępowania i załączył pełnomocnictwo, do reprezentowania jego spadkobierców. Ponadto zwrócił się o podjęcie działań w celu rozpoznania wniosku i wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W kolejnym piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. pełnomocnik stron poinformował Prezydenta [...] o śmierci E.W., będącej jedną ze stron postępowania i podał adresy jej spadkobierców. Prezydent [...] nie ustosunkował się do wniosku o przyznanie odszkodowania, nie podjął czynności w sprawie, nie wyznaczył też terminu załatwienia sprawy. Pomimo wezwania Wojewody [...] do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie i przesłania akt Prezydent m[...] nie przekazał żadnej informacji i nie przesłał akt. Takie postępowanie organu godzi w zasadę pogłębiania zaufania, określoną w art. 8 k.p.a. Prezydentowi [...] na podstawie art. 37 § 2 k.p.a. Wojewoda [...] wyznaczył dodatkowy, trzymiesięczny termin załatwienia sprawy, którego Prezydent również nie dotrzymał, czyli nawet mimo wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, sprawy nie załatwił. Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem poprzestając na piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. nie informował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia, czy też o przyczynach zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2013 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżącej, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że organ podjął dopiero czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej oraz jego analizy. Sąd zwraca również uwagę na istotę postępowań dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem [...], które należy zaliczyć do postępowań szczególnie skomplikowanych i długotrwałych, gdyż ich prowadzenie wiąże się ze zgromadzeniem odpowiedniego materiału dowodowego: dokumentów geodezyjnych, dokumentów potwierdzających datę przejścia nieruchomości na Skarb Państwa oraz planu zagospodarowania, jakim objęta była nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i innych, mających na celu prawidłową ocenę spełnienia przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa ww.. dekretem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez ponad cztery lata nie podjął czynności w sprawie, nie zgromadził dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował skarżących o przyczynach zwłoki. Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. Organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.