I SAB/Wa 131/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego postanawia: odrzucić skargę. M. W. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że skierował skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich z uwagi na oddalenie apelacji złożonej przed Sądem Okręgowym w Olsztynie w sprawie dotyczącej podziału majątku porozwodowego. Zarzucił organowi uchybienia, wskazując, że Rzecznik Praw Obywatelskich był zobligowany przez przepisy prawa do dokładnego zapoznania się ze sprawą i sprawdzenia okoliczności. W ocenie skarżącego organ miał uprawnienia i był w stanie ocenić, wyjaśnić sprawę, podać motywy i intencje swojego działania. Ocena zebranego materiału przez organ nie uwzględniała zdaniem skarżącego zasad logiki, wskazań wiedzy, doświadczenia zawodowego, a także całokształtu ujawnionych okoliczności. Skarżący ponadto podniósł, że działania Rzecznika Praw Obywatelskich charakteryzują się wysoką szkodliwością społeczną i naruszają godność oraz dobre imię. Mając powyższe na uwadze wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie go do zwrotu poniesionych kosztów procesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wyjaśniając, że w dniu 13 czerwca 2025 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skargi M. W. skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich. We wniesionej skardze skarżący nawiązał do swojej sprawy prowadzonej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich pod sygn. VI.510.149.2022, w której zwrócił się z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich praw i wolności. Organ rozpoznając w/w sprawę poinformował skarżącego, że do zadań Rzecznika należy badanie czy nie zostały naruszone prawa i wolności przysługujące obywatelom oraz że kompetencje Rzecznika są ograniczone i interweniuje on tylko w sprawach, w których doszło do naruszeń możliwych do usunięcia przy pomocy przysługujących Rzecznikowi środków prawnych. Co do zarzutu skarżącego dotyczącego dokonania kontroli instancyjnej przez osobę nieuprawnioną – asesora, Rzecznik przy piśmie z 16 sierpnia 2021 r. wyjaśnił, że asesorzy, którym powierzono pełnienie obowiązków sędziego są w pełni uprawnieni do sprawowania władzy sądowniczej oraz, że zarzuty te nie mogą być podstawą do wniesienia nadzwyczajnych środków zaskarżenia. W ocenie organu wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie nie jest obarczony wadami kwalifikowanymi uzasadniającymi wniesienie skargi nadzwyczajnej i skargi kasacyjnej. Według organu Sąd Okręgowy w Olsztynie w sposób prawidłowy poddał kontroli międzyinstancyjnej wyrok Sądu I instancji, a wniesiona przez skarżącego apelacja uruchomiła wszechstronną kontrolę nieprawomocnego orzeczenia Sądu I instancji, zarówno pod kątem uchybień prawa materialnego, jak i uchybień w zakresie ustaleń faktycznych. W pismach kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący podnosił szereg zarzutów, jednak część z nich była już przedmiotem zwykłej kontroli odwoławczej. Decyzja o podjęciu lub niepodjęciu sprawy zależy wyłącznie od suwerennej oceny Rzecznika, co do tego czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające działanie Rzecznika, tj. naruszenie wolności lub praw człowieka i obywatela. Mając powyższe na uwadze, organ uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną i zakończoną, a w kolejnych pismach skierowanych do skarżącego z 26 stycznia 2023 r. i 5 kwietnia 2023 r. organ podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej, jako: ,,p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na gruncie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzono kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, co jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (por. Woś Tadeusz. Art. 3. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI. Wolters Kluwer, 2016.). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie złożenia skargi kasacyjnej. Stwierdzić należy, że niniejsza sprawa nie należy do spraw z zakresu administracji publicznej, bowiem Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 737/24). Wyjaśnić należy, że Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa, którego zadaniem jest stanie na straży praw i wolności człowieka i obywatela. Podstawy prawne i działania Rzecznika Praw Obywatelskich określa zaś Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1264 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 210 Konstytucji RP Rzecznik Praw Obywatelskich w swojej działalności jest niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie. Tryb rozpatrywania spraw należących do kompetencji tego organu uregulowany został w przepisach ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zgodnie z którymi zarówno o sposobie działania jak i o podjętych środkach prawnych w danej sprawie decyduje autonomicznie Rzecznik Praw Obywatelskich. Czynności, które Rzecznik Praw Obywatelskich może podjąć po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem określa art. 11 tej ustawy. Po zbadaniu sprawy Rzecznik Praw Obywatelskich może poprzestać jedynie na wyjaśnieniu wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia jego wolności lub praw człowieka (art. 14 pkt 1 ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika działań nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uznać za niedopuszczalną. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.