I SAB/Wa 133/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz J. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpoznaniu wniosku J. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1958 r., nr [...], odmawiającego przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...]: - w pkt 1 decyzji umorzył postępowanie, w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w części dz. ew. nr [...] w obrębie [...] oraz [...], w obrębie [...] oraz umorzył postępowanie w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] z obrębu [...] z obrębu [...] z obrębu [...] i dz. [...] z obrębu [...]. -- w pkt 2 odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1958 r., nr [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w części dz. ew. nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...],[...] w obrębie [...], nr [...] w obrębie [...]. W dniu 9 stycznia 2015 r. (data prezentaty) do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynął wniosek J. G., reprezentowanego przez adwokata R. N., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ww. decyzją. Został on następnie uzupełniony pismem z dnia 16 marca 2015 r. Pismem z dnia 11 lutego 2015 r. organ zawiadomił strony postępowania administracyjnego o wszczęciu postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz działając na podstawie art. 36 § 1 kpa poinformował o przewidywanym terminie podjęcia rozstrzygnięcia – tj. do dnia 31 maja 2015 r. W związku z powyższym zawiadomieniem w piśmie z dnia 17 marca 2015 r. Zarząd Dróg Miejskich W. poinformował, że: ulica [...] na odcinku od [...] do ul. [...], została rozbudowana na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1967 r., o dacie wprowadzenia wykonawcy na teren budowy, terminie wykonywania remontu kapitalnego ulicy [...] na wskazanym odcinku oraz obecnych numerach działek ewidencyjnych położonych na ww. nieruchomości [...], stanowiących ul. [...] i będących własnością Skarbu Państwa. W załączeniu przesłał kserokopie dokumentów. Następnie w dniu 18 sierpnia 2015 r., z uwagi na informację o śmierci W. S., organ wystąpił do pełnomocnika wnioskodawcy o nadesłanie dokumentów wskazujących następców prawnych po zmarłym, wraz ze wskazaniem aktualnych adresów tych osób oraz ewentualne poinformowanie, czy i w jakim sądzie postępowanie takie zostało przeprowadzone. Odpowiedź na powyższe wystąpienie organ uzyskał w dniu 7 września 2015 r. (data prezentaty). Pismem z dnia 8 października 2015 r. E. sp z o.o. uzupełniła materiał dowodowy w sprawie przedkładając umowy zbycia udziału w spadku na rzecz wskazanej spółki w formie aktów notarialnych i wnosząc o uznanie za stronę postępowania. Wnioskujący o ponowne rozpoznanie wystąpili pismem z dnia 13 listopada 2015 r. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa . Następnie, z uwagi na nierozpoznanie wskazanego wniosku J. G., reprezentowany przez adwokata R. N., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 13 stycznia 2016 r. na bezczynność Ministra w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od orzeczenia z dnia [...] grudnia 2014 r., zarzucając rażące naruszenie prawa, poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy i wnosząc o: - zobowiązanie organu administracji do merytorycznego rozpoznania wniosku w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, - stwierdzenie, na podstawie art. 149 § ppsa. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz - uwzględnienie skargi w całości przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, na zasadzie art. 54 § 3 ppsa oraz na podstawie art. 104 i następne Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej "kpa." oraz niezwłoczne zakończenie sprawy w formie ostatecznej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ wyznaczył przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 31 maja 2015 r., jednak nie podjął stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, mimo istniejącego obowiązku, nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia, zaś przyczynę zwłoki wskazał w sposób ogólnikowy. Przy czym przyczyna, którą powołuje organ, powinna mieć charakter realny i rzeczywiście stanowić utrudnienie powodujące niemożność dotrzymania terminów wskazanych w kpa. W niniejszej sprawie termin do załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Wystąpiło zatem przedłużające się i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi uzasadniając, że opóźnienia wynikały przede wszystkim ze stopnia skomplikowania sprawy, a także zmian stron postępowania. Przy czym postępowania rewindykacyjne, dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruintów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Postępowania te często obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływu oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Z uwagi na dużą liczbę podejmowanych czynności oraz ilość spraw prowadzonych przez referentów także w innych sprawach przedmiotowy okres jest wydłużony. Ponadto w dniu 16 listopada 2015 r. powołano Ministra Infrastruktury i Budownictwa, co spowodowało zmiany organizacyjne urzędu. Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. pełnomocnik organu przedłożył decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], wydaną m.in. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. G., a Sąd postanowił dopuścić dowód z wnioskowanego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa."). Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a ww. art.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji, gdy organ wyda stosowny akt, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania orzeczenia w sprawie. Powyższe jest wynikiem konstatacji, że skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa., tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. rozpoznał wniosek J. G. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. Wydanie przez Ministra decyzji nie powoduje braku konieczności dokonania przez Sąd oceny, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Powołany uprzednio art. 149 § 1a ppsa. nakłada na Sąd taki obowiązek. Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może bowiem polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, gdyż akt taki został już wydany. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wynika, że w kontrolowanym postępowaniu Minister nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających przepisów kpa. Stosownie bowiem do art. 35 § 1 kpa. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa.). Tymczasem w przedmiotowej sprawie, od dnia wpływu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w dniu 9 stycznia 2015 r., do dnia wydania decyzji w dniu [...] kwietnia 2016 r. upłynęło ponad rok i 3 miesiące. W ocenie Sądu uznać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy i to niezależnie od stopnia jej skomplikowania. Tak się w niniejszej sprawie nie stało. Przy czym postawy organu na pewno nie mogą usprawiedliwiać okoliczności wskazane przez Ministra w odpowiedzi na skargę, w szczególności konieczność zgromadzenia materiału dowodowego w innych sprawach, skomplikowanie i charakter spraw dotyczących gruntów warszawskich, trudności organizacyjne urzędu, czy też powołanie nowego ministerstwa w miejsce starego na skutek dokonanej zmiany rządu. Zwłaszcza, że jak wynika z nadesłanych do sądu akt administracyjnych sprawy organ w niniejszej sprawie poinformował jedynie strony o wszczęciu postępowania i jego wydłużeniu. Ponadto pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. wezwał stronę o nadesłanie dokumentów wskazujących następców prawnych po zmarłym W. S., które to wezwanie zostało wykonane w dniu 7 września 2015 r., co nie miało znaczącego wpływu na wydłużenie postępowania. Przy czym z uwagi na fakt, że nie podejmował żadnej czynności mającej na celu uzupełnienie materiału dowodowego (dodatkowe dowody były nadsyłane przez strony postępowania), Sąd uznał, że w sprawie Minister dokonał zatem jedynie ponownej oceny materiału zgromadzonego przez organ I instancji oraz wskazanych dowodów przedłożonych przez strony. Podkreślenia ponadto wymaga, że wystosowanie zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu zajęło organowi ponad miesiąc. Minister, mimo że wyznaczył termin załatwienia sprawy 3-krotnie dłuższy od terminu przewidzianego w kpa. na rozpoznanie odwołania i tak go nie dochował. Wydanie decyzji zajęło mu bowiem kolejne kilkanaście miesięcy, lecz przez ten ostatni okres nie dopełnił obowiązku, określonego w art. 36 § 1 kpa., stanowiącego, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 kpa. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Nie odniósł się też w jakikolwiek sposób do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, złożonego przez skarżących. Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd stwierdził, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 35 oraz art. 36 kpa. oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.