I SAB/Wa 133/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. [...] (dalej jako: skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] (dalej jako: organ) w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy [...],ozn. hip. [...] działka [...]. Skarżący wskazali, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret warszawski. Skarżący zarzucili Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 kpa. Jednocześnie podnieśli, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] Kolegium uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał. Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 kpa i nie poinformował stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o stwierdzenie że: 1) organ dopuścił się przewlekłości postępowania w sprawie, oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniami Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] i nr [...] – do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2001 r. ([...]) oraz przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia, stwierdzającego nabycie praw do spadku po [...]. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy Prezydent [...] postanowieniami z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] i [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy [...],ozn. hip. [...] działka [...] – do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2001r. ([...]) oraz przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia, stwierdzającego nabycie praw do spadku po [...]. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione, gdyż te kwestie mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zatem w sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowień z dnia [...] października 2018 r. nr [...] i nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie rozpoznania wniosku skarżących o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu - zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. (aktualnie art. 149 § 1a p.p.s.a.), że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Użycie ww. art. 149 § 1a p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt II OSK 468/13). Powracając na grunt zawisłej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosków [...] z dnia [...] stycznia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] odmówił [...] ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy [...], hip. "[...]", rej. hip. [...] oraz przy [...], hip. "[...]", rej. hip. [...], wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W wyniku odwołania [...] Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 r. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 654/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 r. Akta administracyjne zostały zwrócone Prezydentowi [...] w dniu 17 października 2017 r. i do czasu zawieszenia postępowania postanowieniami z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent [...] nie dokonał żadnej czynności prowadzącej do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Zdaniem sądu, indywidualnej ocenie podlega zaangażowanie organu polegające na zapoznaniu się z zebranym materiałem wyjaśniającym, analizą tego materiału, rozważeniu twierdzeń stron, rozstrzyganiu o ewentualnej potrzebie uzupełniania materiału oraz podjęciu decyzji kończącej postępowanie. Wobec powyższego, mając na uwadze wyżej opisany przebieg postępowania w sprawie, Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.