I SAB/Wa 1371/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K., A. K. i M. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" oraz za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących T. K., A. K. i M. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. T. K., A. K. i M. M., reprezentowani przez radcę prawnego A. K., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" oraz za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]". Skarżący wskazali, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania o przyznanie odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości, gdyż pomimo toczącego się niemalże od 2 lat postępowania nie zakończył sprawy. Wobec czego skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i § 3 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) i wnieśli o: 1) wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie rozpoznania opisanego na wstępie wniosku; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest ustalenie faktycznej daty utraty władania nieruchomością przez jej poprzedniego właściciela oraz ewentualne wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a.- w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r. - organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania Sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" oraz za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]". Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 18 grudnia 2013 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym do wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że od dnia 18 grudnia 2013 r., tj. od momentu wpływu do organu wniosku odszkodowawczego organ przez ponad rok nie dokonał żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym Sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 sprawy a zmierzającej do rozpoznania wniosku odszkodowawczego. Przy czym do podjęcia działań nie skłoniły Prezydenta [...] również postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] i nr [...], którymi Wojewoda uznał za uzasadnione zażalenia skarżących na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie spraw dotyczących ustalenia i przyznania odszkodowania za opisane na wstępie nieruchomości [...] i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia przedmiotowych spraw, w ciągu trzech miesięcy od dnia załatwienia niniejszych postanowień. Akta sprawy wraz z ww. postanowieniami zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 18 czerwca 2014 r. Ponadto organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., bowiem nie informował stron postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o dodatkowym terminie rozpatrzenia opisanego wniosku odszkodowawczego. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Sąd nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżących o zasądzenie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.