I SAB/Wa 1394/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...]- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. pismem z dnia [...] maja 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...]). W uzasadnieniu wskazał, że złożył do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Skarżący uzupełnił wniesioną skargę, domagając się od Sądu: 1) przekazania do łącznego rozpoznania z niniejszą sprawą jego wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. - sygn. akt I SO/Wa 1441/16, w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie przepisu art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a."), za brak przekazania Sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania; 2) orzeczenia, że w prowadzonym przez Prezydenta [...] miała miejsce bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 3) zobowiązania Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji merytorycznej w terminie 2 miesięcy; 4) wymierzenia Prezydentowi [...] na podstawie przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a, grzywny za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania za sporną nieruchomość; 5) przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości polowy wymierzonej grzywny, zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w dniu [...] lipca 2015 r. T. K., A. K., L. K. – D. i M. K., złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Do wniosku dołączone zostały kopie: zaświadczenia hipotecznego oraz postanowień spadkowych po H. K. i B. K., przy czym część postanowień nie była opatrzona klauzulą prawomocności, a ponadto w postanowieniu stwierdzającym nabycie spadku po B. K. błędnie zostało podane imię "B.". Dlatego też wnioskodawcy wezwani zostali do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie oryginałów lub notarialnie poświadczonych kopii złożonych dokumentów oraz sprostowanie postanowienia spadkowego po B. K.. W dniu [...] lutego 2016 r. i w dniu [...] maja 2016 r. M. K. w uzupełnieniu wniosku o odszkodowanie przedłożył odpisy postanowień stwierdzających nabycie praw do spadku po poprzednich właścicielach nieruchomości oraz aktu notarialnego z dnia [...] maja 1940 r., mocą którego B. G. K. sprzedał B. i H. K. sporną nieruchomość. Do dnia dzisiejszego strony nie przedłożyły jednak dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska L. K. na "K.- D.". Organ wskazał, że poza powyższym, dodatkowych ustaleń wymaga kwestia daty, w której poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. W zasobie Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] nie odnaleziono dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym wystąpiono do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o akta lokalizacyjne nieruchomości. W sprawie koniecznym jest również ustalenie, jaka część nieruchomości stanowi obecnie własność [...], a jaka pozostaje własnością Skarbu Państwa. Wnioskodawcy zostali również poinformowani o przyczynach nie zakończenia postępowania w terminie określonym przez art. 35 k.p.a. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku Skarżący złożył oświadczenie, że nie popiera skargi w zakresie ukarania organu grzywną za nieprzekazanie jego skargi do sądu oraz wniosku o połączenie do wspólnego rozpoznania z niniejszą sprawą, sprawy o sygn. akt I SO/Wa 1441/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, jest to rozsądny i realny czas w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, z uwzględnieniem złożoności materii orzekania. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie wpłynął do Prezydenta w dniu [...] lipca 2015r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu wniosku o odszkodowanie, organ zawezwał wnioskodawców do uzupełnienia jego braków formalnych związanych z przedłożeniem oryginałów lub notarialnie poświadczonych kopii dokumentów oraz sprostowaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. K. Żądane dokumenty zostały złożone odpowiednio w dniu [...] lutego 2016r. oraz [...] maja 2016r. Dodatkowo w miejsce L. K. – D. wstąpił w dniu [...] lutego 2016r. K. T., który niezbędny do rozpoznania wniosku dokument w postaci dowodu potwierdzającego zmianę nazwiska L. K. złożył do akt sprawy dopiero w dniu [...] października 2016r. Powyższe zdaniem Sądu przesądza, że chociaż nierozpoznanie przez organ wniosku w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). to jednak zaistniała w sprawie opieszałość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić bowiem jedynie wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Ponadto Sądowi z urzędu znana jest także ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], stopień ich skomplikowania, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło 60 lat temu, a także trudności Miasta związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych roszczeń. Jakkolwiek okoliczności te nie uwalniają organu od obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak muszą być uwzględnione przy ocenie charakteru naruszenia prawa przez ten organ. Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku Skarżącego o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.