I SAB/Wa 1398/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. G., S. G. i S. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. G. z dnia 30 listopada 1948 r. (data wpływu do organu 1 grudnia 1948 r.), w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydenta [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących G. G., S. G. i S. D. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 16 września 2016 r. G. G., S. G. i S. D. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku S. G. z dnia 30 listopada 1948 r. (data wpływu do organu 1 grudnia 1948 r.) o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...], która to nieruchomość była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 36 § 1 w związku z art. 35 § 1 i 3, w związku z art. 12 kpa polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania powyższego wniosku. Skarżący wnieśli o: wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, w celu potwierdzenia jej zasadności, skarżący opisali dotychczasowy przebieg postępowania. Odpowiadając na skargę, Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w sprawie podjęto szereg kroków mających na celu wydanie decyzji dotyczącej rozpoznania wniosku. Ponadto organ podkreślił skomplikowaną materię sprawy, o czym informował strony postępowania, wskazując termin załatwienia sprawy na czwarty kwartał 2016 r. Z analizy akt sprawy wynika, że Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1964 r., nr [...], rozpoznało przedmiotowy wniosek z dnia 30 listopada 1948 r. i odmówiło przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...]. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku S. G. (spadkobiercy S. G.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], stwierdziło nieważność powołanego orzeczenia z 1964 r. w części gruntu skomunalizowanego, tj. działki nr ew. [...]. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], uznało swą niewłaściwość w przedmiocie rozpoznania wniosku S. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium w zakresie działki nr [...] i przekazało sprawę do rozpatrzenia organowi właściwemu, tj. Ministrowi Infrastruktury. W związku z koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku S. G. z 1948 r., akta sprawy w dniu 4 stycznia 2011 r. zostały przekazane do Prezydenta [...]. Jak wynika z udzielonej Sądowi przez organ I instancji odpowiedzi na skargę, w celu wydzielenia dawnej nieruchomości hipotecznej organ zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie mapy sytuacyjnej, która została sporządzona i przekazana do organu w dniu 5 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2016 r. Prezydent poinformował pełnomocnika skarżących o wyjątkowo skomplikowanym charakterze przedmiotowej sprawy, wskazując, że nieruchomość została podzielona, a w jej miejsce powstały nowe działki ewidencyjne i zmienił się sposób zagospodarowania tej nieruchomości. Przy czym z uwagi na konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego przewidywany termin zakończenia postępowania organ wyznaczył na czwarty kwartał 2016 r. Pismem z dnia 24 czerwca 2016 r. organ zwrócił się do stron postępowania o przedłożenie pełnego odpisu z księgi hipotecznej [...] obejmującego wszelkie wpisy, wykreślone wzmianki o złożonych wnioskach i zastrzeżenia z okresu od 1945 r. do dnia dzisiejszego. Jednocześnie wezwał o przekazanie postanowień sądowych potwierdzających nabycie praw po dawnych właścicielach hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz określenie adresów wszystkich stron postępowania. Ponadto organ wskazał na trudności w kwestii wydzielenia gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej i podał, że zakończenie postępowania nastąpi w czwartym kwartale 2016 r. W dniu 13 września 2016 r. skarżący złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na bezczynność Prezydenta [...], które do dnia rozprawy nie zostało rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem jest, że organ I instancji nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku S. G. z dnia 30 listopada 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony trzymiesięczny termin dla załatwienia niniejszego wniosku, biorący pod uwagę jej skomplikowana charakter, jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ I instancji dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała obecnie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Na tę ocenę ma wpływ fakt, że organ w trakcie postępowania podejmował czynności niezbędne do jego zakończenia, w tym podejmował regularnie czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, wyjaśnienia stanu prawnego, a przede wszystkim prawidłowego ustalenia stron postępowania. Jednocześnie przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów warszawskich, a ustalenie stron i stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne, co miało miejsce również w niniejszej sprawie. Ponadto pełnomocnik skarżących był informowany o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o dodatkowym terminie rozpatrzenia opisanego wniosku. Tym samym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa. Sąd nie znalazł również uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie zachodzi. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i § 1a (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 (pkt 3 wyroku) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.