I SAB/Wa 14/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2008 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta W. - wykonującego zadania starosty w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną 1) zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku T. K. o ustalenie odszkodowania za grunt położony w W., a zajęty pod drogę publiczną, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2) zasądza od Prezydenta W. na rzecz T. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie przyznania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne - ul. [...], ul. [...] i ul. [...] w W. Skarżąca podała, że wniosek o odszkodowanie złożyła w dniu 13 sierpnia 2003 r., jednak przez 3 lata nie doszło do wydania przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej z powodu bezczynności gminy, która nie nadsyłała żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Prezydent W. z dnia zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem o odszkodowanie do czasu wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę W., własności gruntu zajętego pod drogę. Wojewoda Mazowiecki decyzjami z dnia [...] kwietnia 2006 r., z dnia [...] kwietnia 2006 r. i z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, przez Gminę W., gruntów zajętych pod ulice. Mimo to Prezydent W. nie podjął zawieszonego postępowania odszkodowawczego; nie uwzględnił też wniosku skarżącej o podjęcie zawieszonego postępowania. Na skutek zażalenia skarżącej Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. uchylił postanowienie Prezydenta W. odmawiające podjęcia postępowania, niemniej Prezydent W. nadal piętrzy trudności i nie rozpatruje merytorycznie wniosku o odszkodowanie. Skarżąca wniosła o wyznaczenie Prezydentowi W. miesięcznego terminu na podjęcie postępowania i zobowiązanie do załatwienia sprawy odszkodowania w ciągu 2 miesięcy od podjęcia postępowania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. przedstawił przebieg sprawy o odszkodowanie i wskazał, że pismem z dnia 12 września 2007 r. poinformował strony, iż nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Jednocześnie organ wskazał, że wniosek o przyznanie odszkodowania rozpatrzy do końca IV kwartału 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa), jak również obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Przepis art. 35 kpa nakazuje załatwienie sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym czas załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zakreśla na nie dłużej niż jeden miesiąc. W przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten może być dłuższy ale nie może przekroczyć dwóch miesięcy. Do terminów tych, zgodnie z § 5 powołanego artykułu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że Prezydent W. pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy wszczętej wnioskiem skarżącej oraz wnioskiem współwłaścicielki nieruchomości, złożonymi w sierpniu 2003 r. Nie ma też uzasadnionych podstaw, aby uznać, że wystąpiła przyczyna niezależna od organu administracji, w rozumieniu art. 35 § 5 kpa, która uniemożliwiła terminowe załatwienie sprawy. Uwzględniając nawet czas potrzebny na wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., własności gruntu przez Gminę W, nie zachowano terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa. Analiza akt postępowania wskazuje na niedopuszczalną wręcz opieszałość działań organu administracji. Prezydent W. przez ponad 2 lata gromadził dokumentację niezbędną do uzyskania decyzji Wojewody Mazowieckiego potwierdzającej nabycie przez Gminę gruntów zajętych pod drogę, przerzucając przy tym na wnioskodawczynie obowiązek dostarczenia szeregu dokumentów, a nawet - co było całkowicie pozbawione podstawy prawnej - obowiązek zlecenia uprawnionemu geodecie sporządzenia mapy terenu, gdyż - jak wyjaśniono - organ nie posiadał zarezerwowanych na ten cel funduszy w swoim budżecie (pismo do stron z dnia 3 listopada 2003 r. nr [...]). Wskutek tego potrzeba było aż 3 lat, aby została wydana przez Wojewodę Mazowieckiego deklaratoryjna decyzja potwierdzająca nabycie z mocy prawa przedmiotowych gruntów przez gminę. Po wydaniu przez Wojewodę Mazowieckiego stosownych decyzji w dniach [...], [...] i [...] kwietnia 2006 r. Prezydent W. nie podjął postępowania odszkodowawczego zawieszonego na czas trwania postępowania przed Wojewodą Mazowieckim, odmawiając również podjęcia postępowania na prośbę skarżącej i pozostałej współwłaścicielki. Pomimo uchylenia przez Wojewodę Mazowieckiego postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania i mimo wezwań stron, stan zawieszenia postępowania trwa nadal, zaś Prezydent W. pismem z dnia 12 września 2007 r. określił termin załatwienia sprawy odszkodowania na koniec 2008 roku. Opisany sposób działania organu administracji, niezależnie od tego, że narusza zasadę ekonomii procesowej (art. 12 kpa), w tym terminy określone w art. 35 kpa, obraża podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego: zasadę praworządności (legalności) i zasadę zaufania obywatela do państwa. Podkreślić należy, iż legalność nie może być współcześnie rozumiana w sposób formalny - jako podejmowanie przez organy administracji takich działań, które są zgodne z tekstem prawa. W państwie prawa konieczna jest także ocena sposobu korzystania z prawa przez administrację (E. Łętowska: Glosa do wyroku NSA z 1 lipca 1999 r. SA/Bk 208/99 – OSP 2000/1/17, cyt. za P. Przybyszem w: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa, 2005 s. 40). Niedopuszczalne jest takie działanie (bądź zaniechanie) organu administracji, którego skutkiem jest ograniczenie uprawnień strony dochodzącej przysługującego jej roszczenia. W niniejszej sprawie przejawiało się to bezpodstawnym obciążeniem wnioskodawczyń obowiązkiem zlecenia (na własny koszt) geodecie wykonania mapy terenu niezbędnej do stwierdzenia przez wojewodę komunalizacji gruntów zajętych pod ulice, jak również dostarczenia Prezydentowi W. decyzji Wojewody Mazowieckiego stwierdzającej nabycie przez gminę własności nieruchomości (vide: pisma z dnia 3 listopada 2003 r., z dnia 16 sierpnia 2004 r. i z dnia 29 kwietnia 2005 r.). Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażona w art. 8 kpa wymaga, aby działania organów administracji publicznej określały w sposób jasny sytuację prawną podmiotów i umożliwiały dochodzenie ich słusznych praw. Nie można uznać, że dotychczasowy przebieg postępowania mógł przyczynić się do pogłębienia zaufania stron do państwa i jego organów, skoro gromadzenie przez Urząd W. dokumentów koniecznych do potwierdzenia nabycia przez Gminę W. (obecnie dzielnicę W.) prawa własności zajętych nieruchomości trwało ok. 3 lata. Nie przyczynia się także do utrwalenia tej zasady na niczym nie oparte wymaganie organu, aby to strony wystąpiły do wojewody o wydanie przez decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę gruntów stanowiących ich własność. Zważyć przy tym należy, że uprawnionymi do odszkodowania są osoby w podeszłym wieku, które wielokrotnie w pismach kierowanych do Prezydenta W. wskazywały na swoją szczególną sytuację życiową (wiek, chorobę i nieporadność w sprawach prawnych - pisma J. L.-S. z dnia 6 października 2003 r., z dnia 15 lipca 2004 r., z dnia 20 sierpnia 2004 r., z dnia 11 maja 2005 r. i z dnia 23 maja 2005 r., w których prosi organ o "ludzkie podejście do sprawy" i nieobciążanie jej obowiązkiem dostarczania dokumentów, których uzyskanie mieści się w obowiązkach urzędu). W przedstawionej sytuacji, mimo iż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewoda Mazowiecki wyznaczył Prezydentowi W., dodatkowy termin na załatwienie sprawy do 31 marca 2008 r., Sąd postanowił niniejszym wyrokiem zobowiązać Prezydenta W. do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, mając na względzie dotychczasowy przebieg postępowania, w tym okoliczność, że także Wojewoda Mazowiecki przez pół roku rozpoznawał zażalenie T. K. wniesione w trybie art. 37 kpa, a zakreślając organowi dodatkowy trzymiesięczny termin w rezultacie przedłużył załatwianie sprawy o dalsze 9 miesięcy. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.