I SAB/Wa 140/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi W. Ł. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz W. Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] W. Ł. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w związku z nierozpatrzeniem wniosku z dnia [...] o przyznanie odszkodowania - w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami - za nieruchomość przy ul. [...] w [...], hip. [...], która - jako objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] - przeszła na własność gminy, a następnie - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dna 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej - na własność Skarbu Państwa. Sprawa miała następujący przebieg: Po otrzymaniu wniosku z dnia [...] Prezydent [...] pismem z dnia [...] poinformował, że może być on rozpatrzony po zakończeniu postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, wszczętego wnioskiem z dnia [....]. W dniu [....] organ wystąpił do Z-du Gospodarowania Nieruchomościami w [...] Wspólnoty Mieszkaniowej [...] i GZN Grupa Zarządzania Nieruchomościami o udostępnienie dokumentów dotyczących m. in. przejęcia ww. domu w administrację. Decyzją z dnia [...] Prezydent [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Na skutek zażalenia W. Ł. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] wyznaczył organowi termin do dnia [...] na zakończenie postępowania o ustalenie odszkodowania. Pismem z dnia [...] Prezydent [...] wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o przekazanie m.in. kopii z akt opisanej nieruchomości i książki meldunkowej. W tym samym dniu poinformował strony o wykonywanych czynnościach i przyczynach niezakończenia postępowania w terminie wyznaczonym przez Wojewodę oraz wskazał, że decyzja zostanie wydana do [...]. W dniu [...] skarżąca złożyła ww. skargę. Skarżąca przedstawiła przebieg dotychczasowego postępowania i zarzuciła organowi niepodjęcie żadnych działań w tej sprawie, mimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo, iż przepisy prawa nie definiują pojęcia "bezczynność organu" oczywiste jest, że ma ono inne znaczenie niż "przewlekłość postępowania". Po nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, pojęcie "bezczynności" sprowadza się do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" oznacza prowadzenie postępowania nieefektywnie, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Okoliczności które spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), czy stopień przekroczenia terminów będą miały znaczenie przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Z zasady tej dla organu wynika obowiązek podejmowania wszystkich czynności bez zbędnej zwłoki, tak aby wnikliwie i w jak najkrótszym czasie doprowadzić do rozstrzygnięcia sprawy. Powyższa zasada wynika również z Konstytucji RP (art. 6), Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) i art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski 6 września 2001 r. Realizacja zasady szybkości postępowania została zagwarantowana również w dalszych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności w przepisach dotyczących terminów załatwiania spraw. Organy obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, jak stanowi art. 35 § 1 k.p.a. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. W konsekwencji, jeżeli właściwy organ nie wydaje decyzji w zakreślonych wyżej terminach, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, to pozostaje w bezczynności. Tylko w wyjątkowych przypadkach terminy załatwienia spraw z art. 35 § 3 k.p.a. mogą być przedłużane na podstawie m.in. art. 36 § 1 k.p.a. Przepis ten wskazuje, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Pamiętać przy tym należy, że – jak stanowi art. 61 § 3 k.p.a. - datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi i co do zasady od tej daty rozpoczynają bieg terminy określone w art. 36 i 37 k.p.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ugn wystąpiła w dniu [...]. Od tej daty nie mógł jednak rozpocząć biegu termin do rozpoznania wniosku, ponieważ w dacie jego złożenia nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do nieruchomości objętej wnioskiem skarżącej o przyznanie odszkodowania. W takiej sytuacji, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego lub umorzenie postępowania w tej kwestii, daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] ([...]) umorzył postępowanie w sprawie o ustanowienie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Dopiero zatem od tej daty rozpoczęły bieg terminy określone w art. 36 i 37 k.p.a. Tymczasem, pomimo upływu ponad roku organ nie rozpoznał wniosku skarżącej. Zauważyć należy, że organ nie zastosował się również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [....] Nr [...], w którym organ odwoławczy uznając zażalenie strony za uzasadnione zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie to, jak wynika z prezentaty, wpłynęło do organu w dniu [...], zatem wyznaczony termin upłynął w dniu [...]. Sąd miał na względzie, że do chwili rozpoznania skargi organ nie wydał rozstrzygnięcia. Zarzut skarżącej o bezczynności organu w rozpoznaniu jej wniosku okazał się zatem uzasadniony. Powyższe obligowało Sąd do zobowiązania organu, na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. (zdanie pierwsze) do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] o ustalenie odszkodowania za opisaną nieruchomość w terminie dwumiesięcznym. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organy do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Analiza czynności organu w toku postępowania, a także ich szybkości – niezbędna do dokonania oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem – wykazała natomiast, że pomimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy bezczynność organu - aczkolwiek naganna - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Od dnia [...], a więc od dnia kiedy organ mógł rozpoznać wniosek o odszkodowanie z dnia [...], z uwagi na zakończenie postępowania w sprawie ustanowienia prawa własności czasowej, organ podejmował bowiem czynności nakierowane na zgromadzenie pełnej dokumentacji. Jeszcze w [...] zwrócił się o dokumenty do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, który udzielił odpowiedzi w dniu [...]. W dniu [...] zwrócił się do delegatury Biura Geodezji i Katastru w [...] o przesłanie informacji z ewidencji gruntów oraz zobowiązał stronę do uzupełnienia dokumentów. W odpowiedzi skarżąca w dniu [...] uzupełniła dokumenty, a organ w dniu [...] nadesłał informacje. Następnie w związku z zażaleniem skarżącej, przy piśmie z dnia [...] organ przekazał akta Wojewodzie [...]. Akta wraz z postanowieniem wpłynęły do organu w dniu [...]. W dniu [...] organ wystąpił, do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o akta nieruchomości, które w piśmie z dnia [...] poinformowało, ze poza aktami już przesłanymi, nie posiada innych akt. W dniu [...] skarżąca przesłała dodatkowe dokumenty. Ponadto w dniu [...] organ o dokumenty wystąpił do Archiwum Państwowego. Organ wykonywał ponadto obowiązek informacyjny o których mowa w przepisie art. 36 k.p.a. i w skierowanym do skarżącej piśmie z dnia [...], wskazał, ze decyzja zostanie wydana do dnia [...]. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zaistniałej zwłoki miał fakt poinformowania wnioskodawczyni pismem z dnia [...], iż jej wniosek może zostać rozpatrzony dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Wobec powyższego uznając skargę za zasadną Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.