I SAB/Wa 142/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. T., H. C. i T. T. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących B. T., H. C. i T. T. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Wydział Terenów z dnia [...] lutego 1976 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność J. T. Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wnieśli B. T., H. C. i T. T. W dniu 15 kwietnia 2013 r. ww. odwołanie, przekazane przez Wojewodę [...], wpłynęło do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Pismem z dnia 29 lipca 2013 r. B. T., H. C. i T. T. wystąpili do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ poinformował strony, że rozpatrzenie odwołania w terminie nie było możliwe ze względu na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność analizy akt. Jednocześnie wskazał, iż rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia 31 października 2013 r. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. B. T., H. C. i T. T., reprezentowani przez adwokata K. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu odwołania od opisanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że odwołanie nie zostało rozpoznane w terminie wynikającym z przepisów prawa jak również w terminie wskazanym przez organ w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Ponadto Minister nie poinformował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w podanym przez siebie terminie oraz nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że w dniu [...] marca 2014 r. wydał decyzję nr [...] rozstrzygającą sprawę przedmiotowego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W sprawie organ w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako Kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega umorzeniu. W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał wniesione w sprawie odwołanie i decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania odwołania. Organ załatwił bowiem sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe w tym zakresie. Organ wydał akt, czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. W tym miejscu wskazać jednak należy, że przepis art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że od dnia 15 kwietnia 2013 r., tj. od wpływu odwołania do organu odwoławczego w sprawie nie dokonano żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania tego odwołania. Jedynie pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. – stanowiącym reakcję na wystosowane przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 29 lipca 2013 r. – organ poinformował strony, iż rozpoznanie odwołania w terminie nie było możliwe ze względu na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność analizy akt. Jednocześnie poinformował, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia 31 października 2013 r. Wskazany termin jednak nie został dochowany. Natomiast z akt sprawy wynika, iż organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym i nie było przeszkód do wydania decyzji w terminie przewidzianym przepisami Kpa. W tej sprawie w postępowaniu odwoławczym nie przeprowadzono bowiem postępowania dowodowego. Przy czym podkreślić należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił strony dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. – w odpowiedzi na wezwanie skarżących do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie odwołania. Jednocześnie organ nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w ww. piśmie tj. do dnia 31 października 2013 r., a o przyczynach jej niezałatwienia nie poinformował stron postępowania oraz nie wyznaczył nowego terminu zakończenia sprawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 12 oraz 35 Kpa, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 Kpa). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 119 pkt 2, art. 120 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy.