I SAB/Wa 1421/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. nr [...], działki nr [...] i [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. C. pismem z dnia [...] lutego 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. nr [...], działki nr [...] i [...]. Skarżący zarzucił Prezydentowi naruszenie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywatela do władzy publicznej, art. 12 K.p.a. poprzez prowadzenie działań przewlekłych oraz nieskoordynowanych ze sobą, mających na celu wydłużenie postępowania, art. 37 § 2 K.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie 3 miesięcy zakreślonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie w terminie 14 dni od dnia otrzymania wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] marca 2016 r., mocą którego uznano wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy, trzymiesięczny termin załatwienia sprawy, do dnia sporządzenia i wniesienia skargi Prezydent [...] nie wydał merytorycznej decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest rozliczenie powierzchni nieruchomości według obecnej ewidencji gruntów oraz ustalenie w jakiej dacie poprzedni właściciel został pozbawiony posiadania przedmiotowego gruntu. W związku z powyższym zwrócono się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o dokumenty dotyczące zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Organ zaznaczył ponadto, że pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] oraz że decyzja wydana zostanie bez zbędnej zwłoki po zgromadzeniu kompletu dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). W myśl art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] jest uzasadniona. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Urzędu [...] w dniu 29 lipca 2015 r. Pierwsze czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, podjęte zostały przez organ w listopadzie 2015 r. - pismem z dnia [...] listopada 2015 r. zwrócono się do Działu Nieruchomości Dekretowych o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. Następnie pismami z dnia [...] lutego 2016 r. zwrócono się o nadesłanie stosownych dokumentów m.in. do Wydziału Architektury i Budownictwa, do Archiwum Państwowego oraz do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...]. Pismem z tej samej daty zobowiązano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania oraz poinformowano o stanie sprawy i przyczynach niemożności rozpatrzenia wniosku w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Kolejne działania w sprawie podjęte natomiast zostały dopiero w październiku 2016 r. i ograniczyły się w istocie do wystosowania pisma z dnia [...] października 2016 r. skierowanego do Wydziału Architektury i Budownictwa o nadesłanie koniecznych informacji i dokumentów dotyczących nieruchomości. Pełnomocnik skarżącego został ponadto poinformowany o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., mocą którego uznano zażalenie skarżącego za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od daty otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy (co nastąpiło w dniu 17 marca 2016 r.). Istotne jest, że zarówno działania podjęte w lutym 2016 r., jak i w listopadzie 2016 r. miały miejsce po interwencji ze strony skarżącego, tj. po złożeniu zażalenia w trybie art. 37 K.p.a., a następnie pisma z dnia 30 września 2016 r. zawierającego prośbę o wskazanie na jakim etapie postępowania znajduje się jego sprawa. Okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów K.p.a. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie. Organ na bieżąco nie interesował się sprawą. Mając jednak na uwadze charakter oraz stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, powoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności, a także fakt, że mimo, iż z przekroczeniem terminów określonych w K.p.a. to Prezydent podejmował jednak czynności zmierzające do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że wskazany w skardze 14-dniowy termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).