I SAB/Wa 144/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 1991 r. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]", dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. J. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] marca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 1991 r., ponowionego w dniu [...] sierpnia 1995 r. i [...] grudnia 1999 r. o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]", dz. [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminów załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", oraz uznania za uzasadnione przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. wniesionego przez skarżącą ponaglenia, organ do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w możliwie najkrótszym terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wnioskiem z [...] października 1991 r., ponowionym w dniu [...] sierpnia 1995 r. i [...] grudnia 1999 r. wystąpiono o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Choć żaden z ww. wniosków nie został do dnia dzisiejszego rozpoznany, w dniu [...] lutego 2018 r. skarżąca wystąpiła dodatkowo o przyznanie odszkodowania za ww. grunt. Z uwagi na to, że dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu daje możliwość rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania, postanowieniem z [...] maja 2019 r. Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku z [...] lutego 2018 r. Pierwsze z ww. postępowań znajduje się obecnie na etapie weryfikacji dokumentacji. Jednocześnie pismem z [...] stycznia 2020 r. poinformowano pełnomocnika skarżącej, że przewidywany termin zakończenia postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości to I kwartał 2020 r. Organ zauważył dalej, że wprowadzony w Polsce stan epidemii znacznie utrudnił procedowanie nad sprawami prowadzonymi w Biurze Spraw Dekretowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] października 1991 r., ponowionego w dniu [...] sierpnia 1995 r. i [...] grudnia 1999 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu niemal 30 lat temu, zaś pismem z [...] stycznia 2020 r. poinformowano pełnomocnika skarżącej, że przewidywany termin zakończenia postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości to I kwartał 2020 r. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] października 1991 r., ponowionego w dniu [...] sierpnia 1995 r. i [...] grudnia 1999 r., początkowo podejmował czynności w sprawie, występując do odpowiednich organów o dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości, jednak gromadzenie materiału dowodowego zakończył w 2000 r. Następnie przez okres 18 lat nie podjął już żadnej czynności w sprawie. Dopiero wniesienie przez skarżącą wniosku z [...] lutego 2018 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zmobilizowało organ do dalszych, jednak nadal nielicznych, działań (por. pisma z [...] lutego 2018 r. skierowane do Biura Geodezji i Katastru w Urzędzie [...] i Wydziału Nieruchomości dla Dzielnicy [...]; pisma z [...] lipca 2018 r., [...] lipca 2019 r. i [...] września 2019 r. skierowane do pełnomocnika skarżącej). W sytuacji bezczynności organu przez tak wiele lat, niezrozumiała jest podnoszona obecnie w odpowiedzi na skargę okoliczność wprowadzenia w Polsce stanu epidemii oraz tego, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres prawie 30 lat od otrzymania wniosku, jedynie raz poinformował stronę o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy (por. pismo z [...] stycznia 2020 r.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.