I SAB/Wa 1441/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi G. E. i S. E. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2014 r. w sprawie stwierdzenia, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...], położonej w W. przy ul. [...], na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. E. i S. E. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 15 września 2016 r. G. E. i S. E. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2014 r. w sprawie stwierdzenia, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...], położonej w W. przy ul. [...], na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż pomimo upływu 2 lat od dnia złożenia wniosku przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany. Ponadto podniesiono, iż Kolegium nie wykazuje żadnej aktywności w niniejszej sprawie, pomimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji w sprawie jeszcze w dniu 2 czerwca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie wskazując, że we wniosku nie wskazano daty wydania decyzji, jej sygnatury, ani organu który wydał decyzję. Podniesiono, iż we własnościowych aktach sprawy nieruchomości, przesłanych do Kolegium przez organ I instancji, wymienionej we wniosku decyzji nie było. Kolegium ponownie wystąpiło do organu I instancji o przesłanie decyzji, jednakże nie otrzymało odpowiedzi. Ponadto wskazano, iż poinformowano wnioskodawców, że przedmiotowy wniosek będzie rozpoznany po wpływie tej decyzji z organu I instancji do Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie rozpoznało wniosku skarżących z dnia 30 września 2014 r. w sprawie stwierdzenia, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...], położonej w W. przy ul. [...], na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w dniu 30 września 2014 r. wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek skarżących w sprawie stwierdzenia, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr [...], położonej w W. przy ul. [...], na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby przez okres ponad dwóch lat od daty złożenia wniosku, organ podejmował działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania. Jedynymi bowiem czynnościami, jakie podjęto w sprawie, było wystąpienie do Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. o przesłanie kwestionowanej decyzji, akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz o ustosunkowanie się do wniosku odwołujących się. Ponadto pismem z dnia 13 stycznia 2016 r., (ponowionym w dniu 8 czerwca 2016r.) ponownie zwrócono się do Prezydenta W. o uzupełnienie przesłanych w dniu 3 grudnia 2015 r. akt własnościowych sprawy o kwestionowaną przez skarżących decyzję. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi raz tylko poinformował strony o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy – pismem z dnia 13 stycznia 2016 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od dwóch lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. jak wyżej wskazano rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad dwa lata tylko raz poinformował strony o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.