I SAB/Wa 1456/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] października 1950 r., nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Z. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 maja 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...]. W skardze wniosła o: 1) wyznaczenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy, 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej od organu według norm przepisanych, 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu podniosła, że wnioskiem z dnia 9 maja 2013 r. zwróciła się do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1950 r. o odmowie dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa. W dniu 24 czerwca 2014 r. zostały złożone wszystkie brakujące postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na brak działań po stronie organu, pełnomocnik skarżącej kilkukrotnie zwracał się do organu o podjęcie czynności w sprawie oraz wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. Organ zawiadomieniami wyznaczał przewidywane terminy załatwienia sprawy na 30 czerwca 2015 r. i kolejno na 31 grudnia 2015 r. (zawiadomienia z dnia 18 marca 2015 r. i 6 października 2016 r.). Terminy te nie zostały dotrzymane. Pismem z dnia 3 sierpnia 2016 r. pełnomocnik zwrócił się do Ministra z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 Kpa. Mimo tego wezwania organ nie wydał rozstrzygnięcia. Od momentu złożenia brakujących postanowień spadkowych Minister Infrastruktury i Budownictwa prowadzi więc sprawę od ponad 2 lat. Skarżąca podkreśliła, że żaden z powyższych terminów do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. nie został dotrzymany i do dnia dzisiejszego nie zostało wydane rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Nie ulega wątpliwości fakt, że organ w osobie Ministra Infrastruktury i Budownictwa podejmuje czynności w sposób opieszały, zatem zasadny jest wniosek, że działania takie naruszają dyspozycję przepisów art. 8 i art. 12 Kpa, a w szczególności art. 35 Kpa nakazującego załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej w terminie 2 miesięcy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie oraz rozpatrzenie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 10 maja 2013 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynął wniosek Z. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...], położonej przy ulicy [...]. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. wystąpiono do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów oraz mapki przedstawiającej przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r wystąpiono do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W dniu 24 marca 2015 r. geodeta sporządził opinię geodezyjną dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, na podstawie której ustalono, że Minister jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Z. B. jedynie w części dotyczącej działek nr [...] i [...] z obrębu [...] Zawiadomieniem z dnia 18 marca 2015 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania w sprawie oraz o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy. Pismem z dnia 18 września 2015 r. zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. o nadesłanie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 24 września 2015 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego W. o nadesłanie kopii karty z księgi hipotecznej wskazującej ostatnich przeddekretowych właścicieli nieruchomości hip. [...]. Pismem z dnia 24 września 2015 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie materiałów Biura [...] obejmujących przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia 5 listopada 2015 r. przekazano Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], zgodnie z właściwością, wniosek Z. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1950 r., w części dotyczącej działek nr: [...] i [...] z obrębu [...] W dniu 14 września 2016 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa wpłynęła skarga Z. B. na bezczynność Ministra lnfrastruktury i Budownictwa w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] października 1950 r. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Minister wskazał, że sprawy dotyczące gruntów [...] ze swojej natury mają charakter długotrwały. Wiąże się to z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia, obecnego stanu prawnego oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego kilkadziesiąt lat wcześniej orzeczeniem dekretowym, a w rozważanym przypadku - po upływ ponad 60 lat. Minister zwrócił też uwagę na wielowątkowość omawianych postępowań, na którą składa się konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców (art. 28 kpa) oraz pozyskania akt archiwalnych, dotyczących kontrolowanej decyzji. Wskazał też na bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym, jak i merytorycznym, charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. W tym celu niezbędne jest m. in. przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Ponadto nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania. Takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, w tym bazy elektronicznej, weryfikacja danych z ewidencji gruntów są czasochłonne i wpływają na terminowość spraw w których takich czynności nie sposób pominąć przy rozważaniu zasadności skarg na bezczynność. Minister zaznaczył, że poszczególne sprawy rozstrzygane są przez organ według kolejności wpływu. Powinność tą można wywieść z ogólnych zasad wyrażonych w art. 6-8 Kpa. Rozpatrując konkretną, indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem pozostałych stron prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw (a osiągnięcie takiego celu niewątpliwie przyświeca skarżącej) nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny, sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Ponadto rozpatrywanie spraw zgodnie z kolejnością wpływu praktykowane jest w sądach administracyjnych, gdyż wymóg taki stawia przepis § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177). Minister wskazał, że obecnie postępowanie jest w toku, po zgromadzeniu całego niezbędnego materiału dowodowego zostanie wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości Sądu, że istniejąca w niniejszej sprawie bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku Z. B. z dnia 9 maja 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r., nr [...] miała miejsce. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia administracyjnego wpłynął do organu naczelnego w dniu 10 maja 2013 r. Poza sporem jest to, że rozpatrywanie przedmiotowego wniosku trwa dłużej, niż maksymalny termin na załatwienie sprawy, wynoszący 2 miesiące (art. 35 § 3 Kpa). Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Budownictwa naruszył przepisy art. 12 § 1 i art. 35 § 3 Kpa. Oceniając natomiast tok postępowania organu w okresie między otrzymaniem przez Ministra przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności, a wydaniem wyroku Sąd uznał, że nie można postawić Ministrowi zarzutu bezczynności w załatwieniu sprawy o charakterze rażącym. Z akt sprawy wynika, że w opisanym wyżej okresie Minister podejmował czynności mające na celu rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Organ naczelny pismami z dnia 5 czerwca 2013 r. zwrócił się do: 1) Urzędu W. o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów oraz mapki przedstawiającej nieruchomość [...] z oznaczeniem działek ewidencyjnych i granic dawnej nieruchomości hipotecznej, 2) Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. W dniu 18 marca 2015 r. Minister przekazał do opracowania geodezyjnego dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości i skierował do stron postępowania zawiadomienie o wszczęciu postępowania nieważnościowego, w części dotyczącej działki nr [...] informując jednocześnie o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do 30 czerwca 2015 r. Po sporządzeniu opinii geodezyjnej w dniu [...] marca 2015 r., pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. organ wystąpił do Urzędu W. o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów dla działek nr [...]. Pismem z dnia 18 września 2015 r. organ wystąpił do Urzędu W. o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym dotyczących działek nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Następnie pismami z dnia 24 września 2015 r. organ wystąpił do: 1) sądu wieczystoksięgowego o nadesłanie kopii karty księgi hipotecznej z ostatnim wpisem w dziale II przed przejściem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, 2) Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie materiałów Biura [...] z lat 1945-1946 dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 6 października 2015 r. organ skierował do stron informację o wszczęciu postępowania nieważnościowego, w części dotyczącej działki nr [...] i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2015 r. Mając powyższe na uwadze nie można zarzucić organowi, że pozostawał w sprawie zupełnie bezczynny. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ podjął szereg czynności procesowych, zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1950 r. w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym. Organ wyznaczał też nowe terminy załatwienia sprawy, o których mowa w przepisie art. 36 § 1 Kpa. Trzeba mieć na uwadze, że niniejsza sprawa ma charakter skomplikowany, ponieważ dotyczy oceny legalności decyzji wydanej w odległej perspektywie czasowej, a przez to odnoszącej się do okoliczności trudnych do wyjaśnienia. Nie można pominąć tego, że wniosek nieważnościowy nie był kompletny pod względem podmiotowym. W dniu 26 czerwca 2014 r. organ otrzymał od pełnomocnika skarżącej brakujące postanowienia spadkowe. Wskazane wyżej okoliczności niewątpliwie miały wpływ na przedłużenie się postępowań nadzorczych. Pomiędzy podejmowanymi przez organ nadzoru czynnościami postępowania nie występują rażąco nadmierne przerwy. W tej sytuacji nie było podstaw, aby naruszenie przez organ terminu załatwienia sprawy zakwalifikować jako rażącą bezczynność. Sąd zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku stwierdzenie nieważności w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, uznając ten termin za realny na zakończenie postępowania, zważywszy na zgłaszane w odpowiedzi na skargę trudności kadrowe i rozpatrywanie spraw według kolejności wpływu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a Ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).