I SAB/Wa 146/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi J.W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 20 października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.W. pismem z dnia 22 listopada 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 20 października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. J.W. D.J., W.T., W.T., Z.T., T.T. i T.T. złożyli do Prezydenta [...] wniosek z dnia 20 października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...] ozn. [...]. J.W. D.J., W.T., W.T., Z.T., T.T. i T.T. pismem z dnia 23 maja 2016 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta w terminie sprawy o przyznanie odszkodowania. Pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało zażalenie według właściwości Wojewodzie [...]. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od daty otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 5 sierpnia 2016 r. W skardze na bezczynność skarżąca zarzuciła Prezydentowi niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. W związku z powyższym wniosła o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość, wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia 20 października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczność, że w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. wskazano przewidywany termin zakończenia postępowania na dzień 30 czerwca 2017 r. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania wpłynął do Prezydenta w dniu 20 października 2014 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką podjął organ, po otrzymaniu wniosku, było zwrócenie się pismami z dnia 23 grudnia 2014 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych i akt lokalizacyjnych oraz do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. Następnie organ pismami z dnia 30 marca 2015 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentów, do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w [...] Urzędu [...] o udzielenie informacji oraz nadesłanie dokumentów oraz do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] o udzielenie informacji oraz nadesłanie dokumentów. Jednocześnie Prezydent pismem z dnia 30 marca 2015 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Następnie pismami z dnia 3 sierpnia 2015 r. oraz 6 czerwca 2016 r. organ informował pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 5 sierpnia 2016 r. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 23 stycznia 2017 r., kiedy ponownie poinformował pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższą czynność organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty podjęcia czynności oraz daty wpływu skargi - tj. 22 listopada 2016 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Zaznaczenia wymaga, że jedynymi czynnościami podejmowanymi przez organ od ponad półtora roku było informowanie pełnomocnika wnioskodawców o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Organ nie podejmował w tym czasie żadnych czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. Przede wszystkim nie zlecił wykonania operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej o wymierzenie organowy grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny i o przyznanie sumy pieniężnej Sąd oddalił skargę w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).