I SAB/Wa 146/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] maja 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z 19 października 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość, jednak Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] decyzję tę uchylił i przekazał sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia. Od daty wydania tej decyzji, biorąc pod uwagę terminy na jej zaskarżenie oraz czas przekazania decyzji wraz z aktami sprawy do Urzędu [...], upłynęło już 5 miesięcy, a zatem terminy rozpoznania sprawy określone w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przekroczono już co najmniej dwu i półkrotnie. Co istotne, już w poprzednio wydanym wyroku z 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 362/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły. Organ nie wyciągnął z tego jednak żadnych wniosków. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny i przyznanie na rzecz skarżącej zadośćuczynienia w wysokości wskazanej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość rozpoznany został decyzją z [...] grudnia 2018 r., którą Wojewoda [...] uchylił w dniu [...] października 2019 r. Realizując wytyczne zawarte w decyzji organu odwoławczego, podjęto czynności mające na celu ustalenie, czy grunt przedmiotowej nieruchomości był zabudowany w dacie 21 listopada 1945 r. Prezydent zauważył również, że w poprzednio wydanym wyroku z 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 362/18 Sąd uznał, że przedmiotowe postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, a zatem kolejna skarga wniesiona w tym samym przedmiocie jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie, odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę stanowiska organu, że niniejsza skarga jest nieuzasadniona z uwagi na wydanie już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 362/18, którym uznano, że przedmiotowe postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, wskazać należy, że wyrokiem tym jednocześnie umorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego to postępowanie, bowiem Prezydent, po wniesieniu skargi, decyzją z [...] grudnia 2018 r. rozpoznał wniosek skarżącej o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Obecnie stan faktyczny sprawy uległ zmianie, bowiem Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Prezydentowi pozostał zatem do rozpoznania wniosek skarżącej z 19 października 2016 r. o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, zaś stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W tej sytuacji uznać należy, że wniesiona skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Do przewlekłości postępowania dojdzie w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych i powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce również wtedy, gdy czynności organu będą nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie będą prowadziły do ustalenia jakiejkolwiek istotnej w sprawie okoliczności. Badając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] października 2016 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Sąd miał przy tym na względzie okoliczność, że sprawa ta była już przez Prezydenta rozstrzygnięta decyzją z [...] grudnia 2018 r., którą odmówiono przyznania skarżącej odszkodowania, to jednak decyzja ta została przez Wojewodę [...] uchylona w dniu [...] października 2019 r. W tej sytuacji organ zobligowany jest do ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, gromadzenia materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do zakończenia sprawy. Z uwagi na powyższe koniecznym stało się wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżącej, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że organ zobowiązany został przez Wojewodę [...] do ponownego przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego oraz uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty wskazujące, czy ww. grunt był zabudowany w dacie 21 listopada 1945 r. (poprzez "wystąpienie do wszelkich instytucji dysponujących archiwalnymi dokumentami z okresu odbudowy stolicy ze zniszczeń wojennych, w szczególności dokumentami z prac inwentaryzacyjnych stanu warszawskich nieruchomości przeprowadzonych w 1945 r."). Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że po wydaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] października 2019 r., akta administracyjne niniejszej sprawy zwrócono do Urzędu [...] w dniu [...] listopada 2019 r. Prezydent realizując wytyczne organu odwoławczego, pismem z 13 grudnia 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego [...] Ekspozytura w [...], Archiwum Państwowego [...], Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] oraz do Urzędu [...] Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o przesłanie kopii dokumentów dotyczących prac inwentaryzacyjnych stanu tej nieruchomości przeprowadzonych w roku 1945, w szczególności informacji, czy grunt ten był zabudowany w dacie 21 listopada 1945 r. Po uzyskaniu odpowiedzi z części ww. instytucji, pismem z [...] marca 2020 r. organ wystąpił do Samodzielnego Wieloosobowego Stanowiska Radców Prawnych Biura Spraw Dekretowych o wydanie opinii odnośnie do skuteczności przelewu praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości. Opinia prawna w tym przedmiocie sporządzona została w dniu [...] kwietnia 2020 r., zaś już w dniu 5 maja 2020 r. wniesiona została rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, z którą akta sprawy przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (data wpływu do Sądu – 29 maja 2020 r.). Mając powyższe na uwadze, jak również okoliczność, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres, Sąd uznał, że choć organ przekroczył termin rozpatrzenia przedmiotowego wniosku określony w Kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak mając na względzie charakter sprawy oraz podnoszone wyżej okoliczności, przewlekłe prowadzenie postępowania po wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] października 2019 r. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie miało miejsca. Z powyższych względów za niezasadny Sąd uznał również wniosek skarżącej o wymierzenie organowi, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., grzywny oraz zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała natomiast, czy i ewentualnie jaką szkodę poniosła w skutek działań organu. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że choć przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, to jednak organ już raz załatwił wniosek skarżącej o ustalenie odszkodowania. Decyzja ta uchylona została przez Wojewodę [...] w dniu [...] października 2019 r., zaś akta administracyjne zwrócono dopiero w dniu [...] listopada 2019 r. Dopiero ich zwrot do organu umożliwił podjęcie dalszych czynności w sprawie. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.