I SAB/Wa 1465/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], oznaczoną hipotecznie jako [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz P. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. D., reprezentowany przez radcę prawnego M. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. S., ozn. hip. [...], który to teren objęty został działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 2 października 1991 r. J. S. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za powyższą nieruchomość. Wniosek ten został ponowiony w dniu 5 października 2012 r. przez M. Z. (data prezentaty organu), a następnie przez P. D. w dniu 31 października 2012 r. W toku postępowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1992 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie wskazując, że Burmistrz P. decyzją z dnia [...] września 1992 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...], oznaczoną hipotecznie jako [...] Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Po rozpoznaniu złożonych odwołań Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] uchylił ww. decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Akta sprawy zostały w dniu 17 listopada 2014 r. zwrócone do Urzędu W.. Następnie pismami z dnia [...] stycznia 2015 r. Prezydent W. wystąpił o nadesłanie akt lokalizacyjnych [...] oraz wskazał nowy termin wydania decyzji - [...] maja 2015 r. O kolejnym przewidywanym terminie zakończenia sprawy na dzień 30 września 2015 r. organ poinformował w piśmie z dnia 2 czerwca 2015 r. W rozpoznaniu zażalenia P. D., wniesionego w trybie art. 37 kpa., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta sprawy zostały zwrócone Prezydentowi W. w dniu [...] sierpnia 2015 r. Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. organ prowadzący postępowanie po raz kolejny poinformował strony, że nie było możliwe wydanie decyzji w wyznaczonym przez Wojewodę terminie, a przewidywany termin wydania decyzji określił na 31 maja 2016 r. Po czym kolejnym pismem z dnia 1 lipca 2016 r. wskazał, że postępowanie zostanie zakończone w dniu 31 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. P. D. wystąpił ze skargą na bezczynność Prezydenta W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o wydanie wyroku stwierdzającego, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Wskazał, że organ nie wydał decyzji w terminie przewidzianym przepisami i w sposób nieuzasadniony przedłużył postępowanie, przez co naruszył art. 35 i 36 kpa. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wskazał, że toku prowadzonego postępowania podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez Prezydenta W., zaś pismem z dnia 1 lipca 2016 r. poinformował o stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.)- dalej ppsa. sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wskazany powyżej organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 2 października 1991 r. r. i został ponowiony w październiku 2012 r. Zatem od tej pierwszej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu ponad 25 lat od otrzymania wniosku organ administracji nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, nie można za takie bowiem uznać orzeczenia, które następnie zostało wyeliminowane przez organ II instancji, tj. Wojewodę [...]. Stanowi to o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Przy czym Sąd w podjętym rozstrzygnięciu uwzględnił okres zawieszenia postępowania od kwietnia 1992 r. do marca 2014 r. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania Prezydent rozstrzygnął wniosek, lecz orzeczenie to zostało uchylone przez organ II instancji. Następnie, prowadząc postepowanie po zwrocie akt sprawy, nie zakończył jej przez okres kilku lat. Przy czym w tym czasie podjął właściwie tylko jedną czynność, mającą na celu zakończenie postępowania. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Przy czym okoliczność powołana przez organ w odpowiedzi na skargę nie może stanowić w przedmiotowej sprawie żadnego usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwiania spraw administracyjnych. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptowanie przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 kpa. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 kpa, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa, powstały w związku z brakiem prawidłowych działań organu w sprawie, zwłaszcza po uchyleniu orzeczenia Prezydenta W. z 2014 r. - gdyż za takie należy uznać podjęcie właściwie jednej czynności nakierowanej na rozstrzygnięcie sprawy przez okres kilkuletni - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 P.p.s.a.