I SAB/Wa 147/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. W., G. N., J. N. i M. N. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz B. W. , G. N., J. N. i M. N. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1974 r., nr [...], orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...], stanowiącą byłą własność W. i F. N. W dniu 29 lipca 2015 r. (data prezentaty) do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynęło odwołanie J. N., B. W., G. N. i M. N., reprezentowanych przez adwokata R. P., od wskazanej uprzednio decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Pismem z dnia 18 września 2015 r. odwołujący się wystąpili do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Następnie, z uwagi na nierozpoznanie odwołania, J. N., B. W., G. N. i M. N., reprezentowani przez adwokata R. P., złożyli skargę w dniu 26 października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., wnosząc o: - zobowiązanie organu administracji do uznania lub stwierdzenia uprawnienia pokrzywdzonych do stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu [...] z dnia 26 sierpnia 1974 r., nr [...], na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określona jako "ppsa.", - zobowiązanie organu administracji, w trybie przepisu art. 149 § 1 pkt 1 ppsa., do załatwienia sprawy nieruchomości, w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd, - przyznanie, na podstawie art. 149 § 2 ppsa. oraz art. 154 § 6 ppsa., od organu administracji na rzecz każdego z pokrzywdzonych, odpowiedniej sumy pieniężnej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że odwołanie zostało przekazane organowi nadzoru pismem z dnia 27 lipca 2015 r. i nierozstrzygnięte do dnia wniesienia skargi. Organ zignorował obowiązki nałożone na niego przepisem art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego- dalej określona jako "Kpa.". W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi uzasadniając, że prowadzi analizę akt sprawy i przygotowuje rozstrzygnięcie. Przy czym sprawy dotyczące nieruchomości [...] ze swojej natury mają charakter długotrwały, z uwagi na pojawiające się trudności: w ustaleniu stanu faktycznego, na dzień wydania orzeczenia oraz w zgromadzeniu całości akt archiwalnych postępowania, zakończonego wydaniem orzeczenia dekretowego. Zwrócił ponadto uwagę na wielowątkowość omawianych postępowań, w tym konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców, jak też bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym, jak i merytorycznym, charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Podniósł, że biorąc pod uwagę niewielkie przekroczenie terminu, nie jest zasadne żądanie nałożenia na organ grzywny i sumy pieniężnej na rzecz skarżących. Minister zauważył ponadto, że skarżący nie są pokrzywdzonymi w sprawie - jak stwierdził ich pełnomocnik - lecz stronami postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a ww. art.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji, gdy organ wyda stosowny akt, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania orzeczenia w sprawie. Powyższe jest wynikiem konstatacji, że skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa., tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] sierpnia 1974 r., nr [...], orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wyłączyło zatem możliwość zobowiązania organu do rozpoznania odwołania - dlatego w tym zakresie postępowanie sądowe zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Wydanie przez Ministra decyzji nie powoduje braku konieczności dokonania przez Sąd oceny, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Powołany uprzednio art. 149 § 1a ppsa. nakłada na Sąd taki obowiązek. Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może bowiem polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, gdyż akt taki został już wydany. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wynika, że w kontrolowanym postępowaniu Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów Kpa. Stosownie bowiem do treści art. 35 § 1 Kpa. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa.). Tymczasem w przedmiotowej sprawie, od dnia otrzymania odwołania w dniu 29 lipca 2016 r., do dnia wydania decyzji w dniu [...] grudnia 2015 r. upłynęło blisko 4,5 miesiąca. W ocenie Sądu uznać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy i to niezależnie od stopnia jej skomplikowania. Tak się w niniejszej sprawie nie stało. Przy czym postawy organu na pewno nie mogą usprawiedliwiać okoliczności wskazane przez Ministra w odpowiedzi na skargę, w szczególności konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, skomplikowanie i charakter spraw dotyczących gruntów [...]. Zwłaszcza, że jak wynika z nadesłanych do sądu akt administracyjnych sprawy organ w niniejszej sprawie nie podjął żadnej czynności od dnia otrzymania odwołania do dnia wydania decyzji, w tym mającej na celu uzupełnienie materiału dowodowego. W sprawie dokonał zatem jedynie ponownej oceny materiału zgromadzonego przez organ I instancji. Podkreślenia ponadto wymaga, że w prowadzonym postępowaniu odwoławczym Minister nie zastosował się również do obowiązku, określonego w art. 36 § 1 Kpa., stanowiącego, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożonego przez skarżących. Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd stwierdził, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa. oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, stwierdzić należy, że wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 ppsa., jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w przypadkach rażącej zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kpa, a ocena podejmowanych przez niego działań wskazuje na celowe unikanie podjęcia decyzji w sprawie. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Organ rozpoznał bowiem sprawę i wydał stosowną decyzję przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.