I SAB/Wa 148/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B.D. i W.D. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] m2, położoną w O. - w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B.D. i W.D. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 6 marca 2012 r. B. i W. D., reprezentowani przez adw. E.S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m², położonej w O. Z akt sprawy wynika, że W.D. pismem z 10 lipca 2001 r. wystąpił o uregulowanie stanu prawnego działki nr [...], o pow. [...] m², znajdującej się w pasie [...] na wysokości ul. [...]. Następnie B.D., pismem z 23 lipca 2010 r., wystąpiła o wydanie, w trybie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m², położonej w O. W związku z bezczynnością organu wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie B. i W. D. wystąpili w dniu 26 listopada 2010 r. do Ministra Infrastruktury z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Minister postanowieniem z [...] stycznia 2011 r., nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione bowiem – jak stwierdził – wskazany przez Wojewodę [...] w piśmie z 13 grudnia 2010 r. dodatkowy termin załatwienia sprawy wyznaczony do 30 czerwca 2011 r. jeszcze nie upłynął. Z uwagi na dalsze nierozpoznanie wniosku i niewydanie, w trybie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. decyzji merytorycznej, B. i W. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...]. W uzasadnieniu podnieśli, że podejmowane przez Wojewodę działania zmierzające do zakończenia postępowania są nieskuteczne i pozornie tylko przyspieszają wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Stwierdzili, że organ wojewódzki nie tylko nie dotrzymuje terminu wydania rozstrzygnięcia, lecz także poddaje w wątpliwość zasadność żądań skarżących wydania pozytywnej decyzji. Zwrócili uwagę również na zawartość merytoryczną wszystkich pism, w których Wojewoda występował o przesłanie dokumentacji – jego zdaniem niezbędnej – celem zakończenia postępowania. W ocenie skarżących materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający by wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 73 ww. ustawy. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że działka nr [...] z obrębu [...] w gminie M. (w skład której wchodzi dawna działka nr [...] o pow. [...] m²) stanowi część drogi wojewódzkiej nr [...] i pozostaje we władaniu [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich. Zgodnie z ewidencją gruntów działka ta stanowi grunt niehipotekowany, a jej stan prawny nie jest uregulowany. Tytuł własności do działki nr [...] przysługuje z mocy prawa województwu [...]. Jednakże do potwierdzenia tego faktu niezbędne jest sporządzenie dokumentacji geodezyjno-prawnej, która pozwoli na ustalenie podstawy nabycia przez samorząd województwa prawa własności do gruntu zajętego pod drogę. Właściwym do sporządzenia takiej dokumentacji jest właściciel drogi. W szczególności niezbędne jest wydzielenie gruntów, które zostały wywłaszczone pod ulicę [...] ostatecznymi decyzjami. W odniesieniu do dawnej działki nr [...] działania Urzędu Marszałkowskiego zmierzają do ustalenia, czy decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] marca 1965 r. dotycząca spornego gruntu jest ostateczna. Bez ustalenia stanu prawnego dawnej działki nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku B. i W. D. w trybie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Ponadto Wojewoda [...] zaznaczył, że pismem z 23 stycznia 2012 r. pełnomocnik B.D. został poinformowany o stanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości stanowiącej dawną działkę nr [...]. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, już po wpłynięciu w dniu 19 lipca 2001 r. wniosku W.D. z dnia 10 lipca 2001 r. o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości nr [...] o pow. [...] m², po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 Kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 Kpa. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności, bądź też mamy do czynienia z przewlekłością postępowania administracyjnego. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Wojewoda [...] rozpoznając wniosek W.D. z 10 lipca 2001 r., do którego pismem z 23 lipca 2010 r. przyłączyła się B.D., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania organ wojewódzki nie zakończył postępowania. Jedynymi czynnościami podejmowanymi w sprawie wniosku z 2001 r. były wystąpienia organu z 21 listopada 2001 r. do Zarządu Gminy M. oraz z 15 lutego 2002 r. do Zarządu Województwa [...] o przesłanie wymienionych w ww. pismach dokumentów. Następnie po złożeniu w dniu 29 lipca 2010 r. wniosku przez B.D. organ podjął czynności dopiero 13 grudnia 2010 r., zwracając się do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] o przesłanie m.in. dokumentacji geodezyjno-prawnej (jeśli została opracowana) dla gruntów zajętych pod [...] oraz do Starosty Powiatu [...] o przekazanie wypisu z rejestru gruntów dla działki ewid. nr [...]. Pismem z tej samej daty skarżący zostali powiadomieni o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy do 30 czerwca 2011 r. Ww. wystąpienia organu z grudnia 2010 r. zostały wystosowane jednak dopiero po wniesieniu do Ministra Infrastruktury zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Z powyższego wynika zatem po pierwsze, że po upływie ponad 9 lat organ zorientował się, że nie posiada kompletnej dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, po drugie, że podejmuje czynności dopiero po interwencji strony. Kolejne pisma z prośbą o przekazanie niezbędnej dokumentacji pochodzą z 27 czerwca 2011 r., 5 października 2011 r. i 26 stycznia 2012 r. Pismem z 23 stycznia 2012 r. Wojewoda [...] poinformował pełnomocnika B.D. o aktualnym stanie sprawy. Wszystko to pokazuje, że organ I instancji przez 11 lat podejmował niezwykle opieszale czynności, które tylko pozorowały pracę organu. Nie można bowiem niczym uzasadnić zwracanie się dopiero w 2010 r. do odpowiednich organów o przekazanie stosownych dokumentów niezbędnych – zdaniem Wojewody – dla merytorycznego zakończenia sprawy. Świadczyć to może jedynie o nienależytym prowadzeniu postępowania. Zdaniem Sądu czas, jakim dysponował organ wojewódzki na załatwienie sprawy był wystarczający, by zakończyć sprawę rozstrzygając co do istoty. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Wojewody [...] ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. (zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.) do dnia wyrokowania była nadzwyczaj naganna i nosząca cechy rażącego naruszenia prawa, a w szczególności podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. Wojewoda nie wykazywał bowiem aktywności bezpośrednio zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie z jego opieszałości. Również zwrócenie się przez wnioskodawców pismem z 3 czerwca 2011 r. do Wojewody [...] o natychmiastowe podjęcie czynności nie zmusiło organu do podjęcia działań skutkujących wydaniem decyzji co do istoty sprawy. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływana dalej jako "p.p.s.a."), postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na niepodjęcie konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.