I SAB/Wa 148/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia postanawia odrzucić skargę. Z. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pismem z dnia 7 marca 2024 r. (data stempla pocztowego) wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponaglenie na nie załatwienie w terminie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie wniosku o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej na rzecz współmałżonka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935) dalej jako ppsa, wynika, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej wymienione szczegółowo w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 lit. a) tj.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; Wniesienie skargi na bezczynność jest przy tym uzasadnione nie tylko przypadkiem niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także przypadkiem odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. Przedmiotem skargi Z. R. jest niezałatwienie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponaglenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. W ocenie Sądu niniejsza sprawa, w związku z którą wniesiono skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu czynności i aktów poddanych kognicji sądu administracyjnego. Przepis art. 37 kpa określa tryb postępowania w razie bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej w wydaniu rozstrzygnięcia i przewiduje możliwość wniesienia przez stronę ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Na postanowienie - wydane przez organ administracji publicznej w trybie art. 37 kpa w wyniku rozpatrzenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie - nie przysługuje zażalenie, gdyż powołany przepis art. 37 kpa nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na jego podstawie. Omawiane postanowienie nie kończy również postępowania w sprawie, nie rozstrzyga też sprawy co do istoty. Treść zapisu art. 37 kpa przesądza o tym, że postanowienie to dotyczy ewentualnego wyznaczenia terminu do zakończenia sprawy innym odrębnym aktem administracyjnym, zatem postępowanie prowadzone wskutek wniesienia zażalenia na podstawie art. 37 § 1 kpa nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego. Tym samym na takie postanowienie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Na skutek wniesienia ponaglenia stronie zostaje jedynie otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu pierwszej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, opubl. ONSA 2002, nr 4, poz. 144 oraz z 6 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 480/06, opubl. LEX nr 188512). Zatem skoro postanowienie organu wyższego stopnia wydane w trybie art. 37 kpa nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa (w szczególności w art. 3 § 2 pkt 2), to uznać należy, że obowiązujący stan prawny nie upoważnia do zakwalifikowania przedmiotowej skargi na bezczynność do spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa. Z powyższych względów, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.