I SAB/Wa 1483/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] i [...] ozn. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] sierpnia 2016 r. P. G., reprezentowany przez adw. A. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną u zbiegu ulic [...] i [...], ozn. nr hip. [...], pochodzącą z nieruchomości "[...]", a stanowiącej przeddekretową własność jego poprzedniczki prawnej – M. M. Skarżący podnosił, że wniosek o ustalenie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wniósł w dniu [...] października 2008 r. W rzeczywistości wniosek ów stanowił powtórzenie nierozpoznanego dotychczas żądania o ustalenie odszkodowania, złożonego przez poprzedniczkę prawną skarżącego w dniu [...] lipca 1974 r. w Urzędzie Dzielnicowym [...] . Wobec nierozpoznawania sprawy odszkodowania, skarżący wniósł do Wojewody [...] zażalenia na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego, Wojewoda ów postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...] uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi [...] 3 miesięczny termin na rozpoznanie sprawy. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, czego konsekwencją było wniesienie wskazanej na wstępie skargi, w której skarżący domagał się zobowiązania Prezydenta [...] do wydania w sprawie decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz z aktami oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze zlecenie sporządzenia operatu szacunkowego i zabezpieczenie środków finansowych na wypłatę odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi P. G. jest bezczynność Prezydenta [...] mająca polegać na nierozpoznaniu jego wniosku o odszkodowanie za utraconą nieruchomość warszawską położoną u zbiegu ulic [...] i [...], ozn. nr hip. [...], pochodzącą z dawnej nieruchomości "[...]". Skarżący powołuje się przy tym na wniosek złożony przez niego w roku 2008 r. Wniosek ów, jak podniesiono w części historycznej niniejszego uzasadnienia, był złożony w warunkach gdy przed organem zawisła już sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zainicjowana wnioskiem jej byłej właścicielki – M.M., wniesionym do Urzędu Dzielnicowego [...] w dniu [...] lipca 1974 r. (k. 12 akt archiwalnych – "[...]"). Sprawa ta w dacie składania kolejnego tożsamego przedmiotowo żądania pozostawała nierozpoznana. W tej sytuacji, wniosek skarżącego, nie stanowił i nie mógł stanowić podania inicjującego postępowanie w rozumieniu art. 61 k.p.a., ale traktowany być musi jako zgłoszenie - stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. - udziału w toczącym się postępowaniu następcy prawnego zmarłej strony. Stąd także, oceniając sposób procedowania sprawy odszkodowawczej pod kątem sformułowanego w skardze zarzutu bezczynności, uwzględnić należało datę faktycznego wszczęcia tego postępowania, którą po myśli art. 61 § 3 k.p.a., był dzień wpływu żądania M. M. do ówczesnego Urzędu Dzielnicowego. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Co do zasady przy tym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.) Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Godzi się przy tym zauważyć, ze analogiczne zasady obowiązywały w procedurze administracyjnej przed 1980 r. (por. art. 10 § 1, art. 32 § 1 , art. 33 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w jego pierwotnym brzmieniu – Dz.U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168 ze zm.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Jak już wspomniano wniosek o przyznanie odszkodowania, złożony przez poprzedniczkę prawną skarżącego w dniu [...] lipca 1974 r. nie został przez organ rozpoznany. Nie dopełniono także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. (d. art. 33 § 1). Nie informowano bowiem strony bezpośrednio po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. (d. 32 § 1) o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Po raz pierwszy uczyniono to dopiero 38 lat po zainicjowaniu postępowania (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] listopada 2012 r. nr [...] – t. "[...] r. [...] [...] hip. [...]"). Z akt sprawy wynika przy tym, że nieliczne czynności ukierunkowane na załatwienie sprawy - polegające na wystąpieniach o dokumenty do różnych organów i komórek organizacyjnych Urzędu [...] oraz Archiwum Państwowego organ podejmować zaczął dopiero od 2008 r., przy czym nawet wówczas czynił to sporadycznie i w znacznych odstępach czasu. Tak więc w roku 2008 wystąpił jedynie do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla [...] o akta własnościowe (pismo BGN Urzędu [...] z [...] października 2008 r. nr [...] - t. "[...] r. [...] [...] hip. [...]"). Kolejne zaś czynności podjął po czterech latach (vide pisma BGN Urzędu [...] z [...] listopada 2012 r. nr [...] do [...] – t. "[...] r. [...] [...] hip. [...]"). Przy czym nastąpiło to dopiero po wystosowaniu przez skarżącego pierwszego z trzech monitów w sprawie. Następne trzy czynności podjął natomiast w roku 2013, występując wówczas ponownie do jednej z komórek organizacyjnych Urzędu [...] oraz Archiwum Państwowego o dokumenty niezbędne do poczynienia ustaleń stanu faktycznego niezbędnego do zakończenia postępowania (vide pisma BGN Urzędu [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...],[...] i [...] – t. "[...] r. [...] [...] hip. [...]"). Po czym zaniechał w sprawie jakichkolwiek działań. Oznacza to, że od blisko 43 lat organ (aktualnie Prezydent [...]), będąc właściwym w sprawie, pozostaje w stanie bezczynności, co czyni skargę oczywiście zasadną. A to implikuje po stronie Sądu obowiązek stwierdzenia zaistnienia owego stanu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.,a.), wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1 a p.p.s.a.). Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać prowadzenia postępowania przez tak znaczny okres czasu. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jest to wynikiem wieloletnich zaniechań przez organ jakichkolwiek działań w sprawie. Wyznaczając, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania, które poza pozyskaniem wskazanej w odpowiedzi na skargę wyceny, wymaga przede wszystkim uprzedniego ustalenia czy zalegający w aktach archiwalnych wniosek dawnej właścicielki o ustalenie w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) prawa własności czasowej do gruntów nieruchomości, za które dochodzone jest odszkodowanie (k. 2 – "[...]" ), został rozpoznany. Należy bowiem pamiętać, że postępowania dekretowe co do zasady wyprzedza postepowanie odszkodowawcze. Uwzględniając zatem konieczność przeprowadzenia tych dodatkowych ustaleń stanu faktycznego Sąd ocenił, że realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenie postępowania jest termin dwumiesięczny, którego bieg rozpoczynał się będzie od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem, a nie jak chciał tego skarżący termin czternastodniowy. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).