I SAB/Wa 1484/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy [...] oznaczoną hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz E. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2016 r. E. K. – reprezentowana przez adwokata T. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu jej wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania za utraconą przez jej poprzedników prawnych nieruchomość warszawską, położoną przy ul. [...] –działka nr [...], objętą dawną księgą "[...]" rej. hip. [...], która w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) stanowiła własność A. i J. Z. Postępowanie w sprawie odszkodowania za powyższą nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem skarżącej z [...] lipca 2015 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie wniosła ona [...] września 2015 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w efekcie rozpoznania którego Wojewoda ów, uznając je za zasadne, postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy dwumiesięczny termin załatwienia sprawy. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, w konsekwencji czego wniosła ona wskazaną na wstępie skargę, w której domagała się wyznaczenia Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu do rozpoznania wniosku odszkodowawczego oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podnosił, iż w związku z koniecznością ustalenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela możliwości władania nieruchomością, zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o stosowne informacje, a pełnomocnik strony został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania, wyznaczonym na [...] stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi E. K. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu jej wniosku z [...] lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...]. Ta zaś zachodzi gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że wniosek E. K. o przyznanie odszkodowania do dnia wydania niniejszego wyroku nie został przez Prezydenta [...] rozpoznany. Wniosek ten wpłynął natomiast do organu [...] lipca 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym postępowanie nim wywołane co do zasady winno być zakończone do dnia [...] września 2015 r. Wprawdzie termin ten mógł ulec przedłużeniu na zasadzie art. 36 § 1 k.p.a., jednakże aby z tego względu uchylić się od zarzutu bezczynności, ten dodatkowy termin winien być wyznaczony niezwłocznie po upływie terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Tak sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie miał miejsca. Pierwszy raz o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania organ poinformował bowiem skarżącą dopiero przy piśmie z [...] grudnia 2015 r., wyznaczając go wówczas do [...] kwietnia 2016 r. (vide pismo BGN Urzędu [...] nr [...]). Prowadzić to musi do wniosku, że od 14 miesięcy pozostaje on w stanie bezczynności. Zważywszy jednak na jej rozmiar, jak też charakter sprawy i całokształt czynności dotychczas w niej podejmowanych (o których pełnomocnik strony był informowany, poprzez przesyłanie do jego wiadomości kolejnych wystąpień organu), Sąd oceniła, że nie przybiera ona postaci kwalifikowanej (mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa).. Z taką bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby działaniom organu (zaniechaniom), poza zarzutem opieszałości, można przypisać również swoistą "złą wolę", a więc intencjonalne unikania podejmowania rozstrzygnięcia mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, czego w niniejszej sprawie obecnie stwierdzić nie sposób. Godzi się jednocześnie zauważyć, że postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie) dotyczą szczególnie skomplikowanej materii z uwagi na historyczny aspekt sprawy. Rekonstrukcja wszak kluczowych elementów stanu faktycznego, warunkujących prawidłowe zastosowanie przy jej rozstrzyganiu norm prawa materialnego, wymaga pozyskania i analizy dokumentacji wytworzonej kilkadziesiąt lat temu. To z kolei związane jest zazwyczaj z jej czasochłonnym poszukiwaniem w różnego rodzaju instytucjach, urzędach i archiwach. Z przesłanych do Sądu akt wynika, że działania zmierzające do pozyskania takich dokumentów - choć niezbyt intensywne - organ podejmował (vide pisma BGN Urzędu [...] z [...] sierpnia 2015 r. , [...] grudnia 2015 r. i [...] października 2016 r. nr [...])). Świadczy to zatem, że choć działał przewlekle to jednak postępowanie ukierunkowane na załatwienie sprawy prowadził. Wyznaczając dwumiesięczny termin załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie zarówno oczekiwania strony, wyrażone w treści skargi, jak też zakres postępowania dowodowego jaki jeszcze będzie konieczny do przeprowadzenie w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej. Wówczas bowiem organ stanie przed obowiązkiem pozyskania dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy majątkowego o wartości utraconej nieruchomości, do której strony będą mogły wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także gwarancje procesowe stron, jest termin dwóch miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem (por. art. 286 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).