I SAB/Wa 149/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie dotyczącej roszczeń do nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania w terminie 2 (dwóch) miesięcy od dnia prawomocności wyroku, orzeczenia w sprawie wniosku J.S. z dnia 25 marca 1949 roku w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej, obecnie użytkowanie wieczyste, na dawnej nieruchomości [...] "[...]" nr hipoteczny [...], w części stanowiącej własność Miasta W., 2. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J.S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania sprawy z wniosku złożonego przez J.S. w dniu 25 marca 1949 r., w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) na nieruchomości "[...]" nr hip. [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu skargi J.S. wskazała, że wniosek ten pozostawał bez rozpatrzenia przez kolejne lata. W dniu 8 lipca 1976 r. Naczelnik Dzielnicy W.-[...] wydał trzy decyzje dotyczące gruntów wchodzących w skład nieruchomości objętej wnioskiem byłego właściciela. Były to decyzje nr: - [...] odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do części w/w nieruchomości o powierzchni [...] m2, - [...] odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do części w/w nieruchomości o powierzchni [...] m2, - [...] odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do części w/w nieruchomości o powierzchni [...] m2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2002 r. stwierdziło nieważność powyższych decyzji – jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa – w części gruntów skomunalizowanych. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej, wniosek z dnia 25 marca 1949 r. nadal oczekuje na rozpoznanie. Jak stwierdziła skarżąca, pomimo upływu ponad trzech lat od wyeliminowania wadliwych decyzji z 1976 r., Prezydent W. nie rozpoznał przedmiotowego wniosku. Jej zdaniem organ orzekający skutecznie odwleka podjęcie prawidłowych decyzji i przerzuca na następcę prawnego wnioskodawcy obowiązek gromadzenia materiału dowodowego. Wobec bezczynności organu i złożenia zażalenia z dnia 30 czerwca 2004 r. na jego bezczynność, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. [...], uznało zażalenie na bezczynność za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi Miasta W. termin do dnia 30 listopada 2004 r. na załatwienie sprawy oraz zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Skarżąca podkreśliła również, że pomimo upływu terminu załatwienia sprawy, do dnia złożenia skargi wniosek nadal nie został rozpatrzony, a postępowanie zakończone wydaniem decyzji. Podobnie, organ nie poinformował, a więc należy domniemywać, że również nie wyjaśnił przyczyn oraz nie ustalił osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie i nie podjął środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ ten wskazał, że zgodnie ze stanem działów I i II wykazu hipotecznego nieruchomości "[...]" nr rej. hip. [...], własność co do reszty tej nieruchomości, to jest co do powierzchni zgodnie z planem załączonym pod nr 52 II do zbiorów tej księgi ([...]), zapisana jest czystym wpisem na imię J.S. z mocy nabycia z dnia [...] marca 1933 r. (zaświadczenie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 1947 r.). Były właściciel – J.S. zmarł w dniu 12 września 2002 r., o czym organ pierwszej instancji został poinformowany przez pełnomocnika skarżącej dopiero w dniu 20 grudnia 2004 r. W okresie, kiedy przed Sądem Okręgowym w W. prowadzone było postępowanie sygn. akt [...] w sprawie uznania orzeczenia szwajcarskiego sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłym J.S. na rzecz zamieszkałej w Szwajcarii J.S., jej pełnomocnicy wystąpili w jej imieniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., za pośrednictwem Prezydenta W., z zażaleniem na bezczynność w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. W zażaleniu tym brak jest informacji o śmierci strony postępowania i prowadzonym w związku z tym postępowaniem w sądzie powszechnym. Zażalenie wraz z wyjaśnieniem przekazane zostało w lipcu 2004 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Wyjaśniono wówczas między innymi, że nie jest możliwe określenie granic dawnej nieruchomości hipotecznej o powierzchni [...] m2 na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy - mapy ewidencyjnej i zaświadczenia z księgi hipotecznej z dnia [...] listopada 1947 r. oraz, że wystąpiono do pełnomocników strony postępowania z prośbą o wskazanie na mapie granic nieruchomości objętej roszczeniami J.S.. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że zażalenie jest uzasadnione i postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. wyznaczyło Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy – 30 listopada 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podejmując to postanowienie nie posiadało informacji o śmierci strony postępowania – J.S., wobec powyższego orzeczenie to obarczone jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu, do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o nabyciu praw do spadku. Na powyższe postanowienie wniesione zostało w dniu 22 grudnia 2004 r. zażalenie J.S.. W załączeniu skarżąca przedłożyła prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...], mocą którego uznano za skuteczne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej świadectwo stwierdzające, że na mocy testamentu jedynym spadkobiercą po J.S., zmarłym w dniu 12 września 2002 r. jest J.S.. Wobec faktu, iż skarżący nie przedłożyli stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu J.S., pismem z dnia 31 grudnia 2004 r. zostali wezwani do jego przedłożenia. Jednocześnie ponowiona została prośba o przedłożenie dokumentów wymienionych w piśmie z dnia 29 listopada 2004 r., tj. odpisu z dawnej księgi hipotecznej, odpisu aktu notarialnego z dnia [...] marca 1933 r., na mocy którego dawny właściciel nabył nieruchomość, mapy do celów prawnych z naniesionymi granicami przedmiotowej nieruchomości oraz granicami aktualnych działek ewidencyjnych (wraz z rozliczeniem powierzchni tej nieruchomości wobec aktualnej ewidencji gruntów). Żądanie przedłożenia mapy wynikało z faktu, iż dawny właściciel nieruchomości – J.S. nabył aktem notarialnym w 1933 r. grunt o powierzchni [...] m2, określony jako reszta nieruchomości "[...]" (bez oznaczeń numeracji działek), oznaczony na planie nr 52 tej księgi. Planu nr 52 nie odnaleziono w tej księdze, zatem określenie przedmiotu prowadzonego postępowania na podstawie posiadanych materiałów stało się niemożliwe. Zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, dlatego też wystąpiono do pełnomocników strony o określenie przedmiotu postępowania, do którego aktualnie rości prawa J.S.. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2004 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego. Następnie akta sprawy przekazane zostały w marcu 2005 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w związku z prowadzonym postępowaniem o przyznanie odszkodowania. Akta zwrócone zostały do Prezydenta W. w maju 2005 r., a następnie przy piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. przekazano je do Sądu Okręgowego w W. (sprawa sygn. akt [...]), w związku z powództwem J.S. przeciwko Skarbowi Państwa. Ponieważ skarżąca nie przedłożyła mapy określającej położenia granic dawnej nieruchomości nabytej w 1933 r. przez J.S., podjęte zostały z urzędu próby ustalenia granic tej nieruchomości. Dalsza procedura zmierzająca do ostatecznego rozpatrzenia sprawy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, będzie kontynuowana po otrzymaniu tej mapy. Mając powyższe na uwadze Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Nieruchomość "[...]", której własność nabył J.S. w dniu [...] marca 1933 r., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i na tej podstawie przeszła na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowi właściciele gruntu uprawnieni byli do złożenia w określonym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. J.S. wniosek taki złożył w dniu 25 marca 1949 r. Pozostawał on bez rozpatrzenia przez kolejne lata. W dniu 8 lipca 1976 r. Naczelnik Dzielnicy W.-[...] wydał trzy decyzje dotyczące gruntów wchodzących w skład nieruchomości objętej wnioskiem byłego właściciela, odmawiające przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność odmownej decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-[...] z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...], w części dotyczącej gruntu skomunalizowanego. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność odmownej decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-[...] z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...], w części dotyczącej gruntu skomunalizowanego. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność odmownej decyzji Naczelnika Dzielnicy W.-[...] z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...], w części dotyczącej gruntu skomunalizowanego. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej wniosek z dnia 25 marca 1949 r. nadal podlega rozpoznaniu. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. wyznaczyło Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy – 30 listopada 2004 r. Po wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37 k.p.a., strona mogła, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na niewydanie decyzji w ustalonym w przepisach prawa terminie. W rozpatrywanej sprawie Prezydent W., po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzjami z dnia [...] marca 2002 r. nieważności decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej, nie podjął niezbędnych czynności zmierzających do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Akta sprawy wpłynęły z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Urzędu Gminy W.-[...] Wydziału Geodezji i Nieruchomości w dniu 21 maja 2002 r. J.S. zmarł w dniu 12 września 2002 r. Pomimo więc upływu ponad trzech miesięcy od dnia otrzymania akt i braku przeszkód do rozpoznania wniosku byłego właściciele przedmiotowej nieruchomości, organ pierwszej instancji nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celi rozpoznanie wniosku dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne (art. 77 § 1 k.p.a.). W dniu 22 grudnia 2004 r. przedłożono organowi pierwszej instancji prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...], mocą którego uznano za skuteczne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie stwierdzające, że na mocy testamentu jedynym spadkobiercą po J.S., zmarłym w dniu 12 września 2002 r. jest J.S.. Ustalenie spadkobiercy J.S. umożliwiało organowi orzekającemu podjęcie działań zmierzających do rozpoznania sprawy. Bezpodstawne było żądanie dostarczenia przez skarżącą odpisu z księgi hipotecznej, odpisu aktu notarialnego z dnia [...] marca 1933 r., na mocy którego dawny właściciel nabył nieruchomość i mapy do celów prawnych z naniesionymi granicami przedmiotowej nieruchomości oraz granicami aktualnych działek ewidencyjnych (wraz z rozliczeniem powierzchni tej nieruchomości wobec aktualnej ewidencji gruntów). Powołany przez Prezydenta W. art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, nie znajduje zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na strony obowiązku analogicznego jak w art. 232 k.p.c., zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Pismem z dnia 7 marca 2005 r. organ pierwszej instancji przekazał akta sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w celu rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a., a po ich zwrocie - w dniu 1 czerwca 2005 r. do Sądu Okręgowego w W.. Organ pierwszej instancji mając świadomość konieczności równoległego prowadzenia kilku postępowań administracyjnych oraz postępowania cywilnoprawnego, powinien był sporządzić uwierzytelnione kopie akt tej sprawy, tak aby ich brak nie stanowił przeszkody do jej rozpoznania. W świetle powyższych okoliczności nie ma podstaw do przyjęcia, że zwłoka w wydaniu decyzji była usprawiedliwiona. Skoro zatem w niniejszej sprawie właściwy organ nie wydał decyzji w terminie określonym w art. 35 k.p.a., to skargę należało uznać za uzasadnioną. Podkreślić należy, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie ocenia zgodności z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r., wyznaczającego termin na załatwienie sprawy, ale samodzielnie ustala czy Prezydent W. pozostaje w bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku J.S. z dnia 25 marca 1949 r. Bezprzedmiotowa jest więc w rozpatrywanej sprawie próba wykazania przez organ pierwszej instancji wadliwości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.