I SAB/Wa 149/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D., B. S., D. S. oraz kuratora spadku po M. T. i po S. K. – radcy prawnego M. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...], przy ul. [...], dawne ozn. hip. "[...]" następnie p/g rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. D., B. S., D. S. oraz kuratora spadku po M. T. i po S. K. – radcy prawnego M. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. D. , B. S., D. S. oraz radca prawny M. C. - kurator spadku po M. T. i po S. K. złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] , dawne ozn. hip. "[...] ", następnie p/g hip. [...] . Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi miesięcznego terminu do wydania decyzji oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wnieśli o przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 1000 zł oraz o zasądzanie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi wskazali, że 15 lutego 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek, w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, dawnych współwłaścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] , ozn. "hip. [...] ". Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] października 1969 r., nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, co w konsekwencji spowodowało pozbawienie wnioskodawców prawa własności budynków zlokalizowanych na nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymaną w mocy decyzją tego organu z [...] lutego 2018 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1969 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podnieśli, że od 19 lutego 2018 r. przed Prezydentem [...] ponownie toczy się postępowanie w trybie art. 7 dekretu warszawskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Pismem z 17 kwietnia 2019 r. skarżący wnieśli ponaglenie, żądając niezwłocznego podjęcia czynności i zakończenia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...] uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Skarżący podnieśli, że nie ulega wątpliwości, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania. Sprawa pozostaje niezakończona pomimo toczącego się ponownie od ponad 3 lat postępowania. Zdaniem skarżących organ prowadzi postępowanie w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej, tj. z naruszeniem art. 8 kpa i ze szkodą dla ich majątku w postaci budynku, który w wraz z upływem lat ulega postępującej degradacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg postępowań toczących się w sprawie przedmiotowej nieruchomości. Wskazał, że Kolegium zwróciło akta do organu 30 sierpnia 2018 r. Akta własnościowe zostały przesłane w marcu 2019 r. do Prokuratury Regionalnej w [...] i zwrócone 20 maja 2019 r. Organ wyjaśnił, że 28 maja 2019 r. wystąpił do odpowiedniej komórki Urzędu o zlecenie opracowania geodezyjnego oraz do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie odpisu z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości. Opracowanie geodezyjne wpłynęło do organu przy piśmie z 19 listopada 2020 r. Prezydent wskazał, że 28 czerwca 2021 r. zwrócono się do Samodzielnego Wieloosobowego Stanowiska Radców Prawnych w Biurze Spraw Dekretowych Urzędu [...] o wystąpienie do Sądu Rejonowego o uchylenie kurateli po S. K. z uwagi na pozostające w obrocie prawnym postanowienie o nabyciu spadku po nim. Organ wyjaśnił, że ze względu na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane, m. in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości objętych działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Zaznaczył, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania, historyczny charakter oraz okoliczności, które powinny być ustalone w toku prowadzonych postępowań, nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ppsa Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] , dawne ozn. hip. "[...] " nie został dotychczas załatwiony. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1969 r. Następnie Kolegium, decyzją z [...] lutego 2018 r., utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2017 r. Akta przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone do Prezydenta 30 sierpnia 2018 r. Przy piśmie z 21 marca 2019 r. akta własnościowe nieruchomości zostały przekazane do Prokuratury Regionalnej i zwrócone zostały przy piśmie z 16 maja 2019 r. W okresie od 30 sierpnia 2018 r. do marca 2019 r., tj. do czasu przekazania akt do Prokuratury nie były podejmowane w sprawie czynności zmierzające do merytorycznego rozpoznania wniosku. Pismem z 28 maja 2019 r. Prezydent wystąpił o zlecenie opracowania geodezyjnego oraz zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie odpisu z działów I i II księgi wieczystej. Opracowanie geodezyjne zostało przekazane do organu przy piśmie z 19 listopada 2020 r. Po przekazaniu opracowania organ nie podejmował żadnych czynności (tj. przez 6 miesięcy), a 28 maja 2021 r. przesłał akta do Kolegium. Natomiast czynności podjęte przez organ 28 czerwca 2021 r. miały miejsce już po złożeniu skargi i w dacie sporządzania odpowiedzi na skargę. Działania organu uznać należy za nieskuteczne, skoro do dnia orzekania przez Sąd, organ nie zgromadził niezbędnej dokumentacji oraz nie wydał decyzji. Przez długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ pozostaje w bezczynności, a ta w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa. Nie jest także okolicznością usprawiedliwiającą brak działania w sprawie duża ilość wniosków oraz innych spraw wpływających do organu. Kwestie sposobu organizacji pracy i wykorzystania kadr pozostają poza oceną Sądu i nie mogą stanowić okoliczności zwalniających organ od terminowego załatwiania spraw. Stopień skomplikowania spraw, ich historyczny charakter jak również okoliczności, które powinny być ustalone w toku prowadzonych postępowań, nie usprawiedliwiają bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku. Także brak akt własnościowych powodowany przesyłaniem ich do Prokuratury i Kolegium również nie usprawiedliwia bezczynności. Dzisiejsze środki techniczne pozwalają na sporządzenie kopii i akt zastępczych. Z przyczyn wyżej wskazanych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia postępowania. Zdaniem Sądu trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy jest terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron. Sąd uznał, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Poza sporem jest, że organ do dnia wyrokowania nie wydał orzeczenia w sprawie, a przez długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności. Sąd nie uwzględnił żądania skarżących o przyznanie sumy pieniężnej. Wskazać należy, że suma pieniężna poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 ppsa oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. W ocenie Sądu z treści skargi, nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy lub szkody którą należałoby zrekompensować. Z powyżej omówionych przyczyn Sąd w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku) i art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł.