I SAB/Wa 15/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę decyzji 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] maja 2017 r. o zmianę ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K. D. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca K. D. pismem z [...] stycznia 2020 r. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 2017 r. o zmianę, w trybie art. 155 kpa, ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...], Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 3 kpa w zw. z art. 12 § 1 kpa, poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie 2 miesięcy od daty wpływu wniosku o zmianę ostatecznej decyzji oraz naruszenie art. 36 kpa w zw. z art. 9 kpa, poprzez niewskazanie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniosła o wyznaczenie Prezydentowi miesięcznego terminu na załatwienie sprawy oraz przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] ustanowił na jej rzecz oraz innych stron postępowania prawo własności czasowej - użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m kw., położonego w [...], przy ul. [...] (dawna ul. [...]), opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]. Wyjaśniła, że decyzja została wydana na skutek wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] i jest ostateczna. Podniosła, że [...] maja 2017 r. ona jak i inne strony postępowania złożyły wniosek o zmianę - w trybie art. 155 kpa - ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2011 r. i orzeczenie - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - o odszkodowaniu za niezabudowany grunt o powierzchni [...] m kw. położony przy ul. [...] (dawna ul. [...]). Wobec bezczynności organu skarżąca pismem z [...] listopada 2019 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta. Wskazała, że do dnia wniesienia skargi zażalenie nie zostało rozpoznane. Skarżąca zaznaczyła, że od dnia złożenia wniosku Prezydent [...] nie podjął żadnych czynności w sprawie. Dodała, że postępowanie administracyjne toczy się od ponad 2 lat i przez ten czas organ pozostawał całkowicie bezczynny, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. W ocenie skarżącej bezczynność, której się dopuścił się organ, ma charakter kwalifikowany - rażący. Skarżąca zaznaczyła, że organ nie zawiadomił jej o przyczynach zwłoki, czy jakichkolwiek przeszkodach uniemożliwiających rozpoznanie wniosku o zmianę decyzji. W ocenie skarżącej taka postawa organu świadczy wyłącznie o jego złej woli, lekceważeniu przepisów i stron postępowania Wnosząc o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że przekroczenie terminów załatwienia sprawy nie jest symboliczne, lecz znaczne i rażące. Organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i nie informuje o przyczynach zwłoki. W ocenie skarżącej bez zastosowania tej dodatkowej sankcji, Prezydent zlekceważy prawomocny wyrok sądu i nadal będzie pozostawał bezczynny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent [...] poinformował, że akta sprawy zostały przekazane przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. do Wojewody [...] w związku ze złożonym zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu. Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Bezsporne jest, że wniosek o zmianę ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...], złożony [...] maja 2017 r. nie został rozpoznany. Organ pozostaje więc w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Organ nie wskazał, jakie przeszkody uniemożliwiły załatwienie sprawy, nie wynika to także z akt administracyjnych. Wobec tego, że organ pozostaje bezczynny uzasadnionym jest zobowiązanie go - z mocy art. 149 § 1 pkt 1 ppsa - do rozpoznania wniosku. Sąd uznał, że miesięczny termin, od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami jest terminem realnym do załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Organ od maja 2017 r. nie zakończył postępowania i nie podejmował czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Czas jaki upłynął od złożenia wniosku pozwalał na wnikliwe zapoznanie się z aktami, ich rzetelną analizę i wydanie decyzji. Także złożenie ponaglenia do Wojewody [...] nie skutkowało zakończeniem postępowania. Prezydent [...] nie informował stron o przyczynach zwłoki, nie wyjaśnił jakie ewentualne przeszkody uniemożliwiają rozpoznanie wniosku w terminie, ani nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy. Stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 6, 7, 8, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r., sygn. akt IV SA 105/00 wskazał, że "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa". Z przyczyn wyżej omówionych Sąd uznał, że organ rozpoznając wniosek dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 149 § 1a ppsa. Zważyć należy, że ponad dwuletnia zwłoka w rozpoznaniu wniosku, przy braku podejmowania czynności w sprawie świadczą o rażącym lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Świadczy także o lekceważeniu praw stron postępowania do załatwienia sprawy w terminie. Zasadnym jest więc żądanie przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej, które znajduje podstawę w art. 149 § 2 in fine ppsa. Orzeczenie w tym zakresie ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu. Instytucja ta została przewidziana, jako możliwość realnego oddziaływania na organy administracji. Rzeczona suma pieniężna nie zastępuje odszkodowania z tytułu bezczynności organów administracji, które może być dochodzone na drodze procesu cywilnego lecz ma przede wszystkim na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Biorąc pod uwagę stan sprawy, w tym długotrwałość postępowania, w ocenie Sądu, zasadne było zasądzenie sumy pieniężnej w kwocie [...] zł. Celem jej jest przeciwdziałanie bezczynności i stanowi zadośćuczynienie dla skarżącej za trwającą bezczynność rażąco naruszającą prawo. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku oraz stwierdzeniem, że Prezydent dopuścił się rażącej bezczynności powinny skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 149 § 1a ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.