I SAB/Wa 150/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawy ze skargi R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku M. P. z dnia 27 października 2008 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz aktami administracyjnymi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie nierozpoznania wniosku strony – M. P. - z dnia 27 października 2008 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem D. P. złożył R., i wniósł o zobowiązanie działającego z upoważnienia Prezydenta W. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 października 2008 r. do 1 maja 2009 r. - w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Skarżący R. podał, że w dniu 27 października 2008 r. M. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem D. P. Skarżący podniósł, że bezczynność organu w niniejszej sprawie jest wynikiem błędnego przekonania organu, iż wniosek zawiera braki formalne. Zakończenie postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 64 § 2 kpa musi zostać uznane za naruszające prawo. Instytucja "pozostawienia podania bez rozpoznania" znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte (podanie obarczone wadami formalnymi nie wywołuje procesowego skutku wszczęcia postępowania w sprawie). Pozostawienie podania bez rozpoznania ma zatem charakter czynności materialno – technicznej, o której podjęciu organ zawiadamia stronę w formie pisma informacyjnego (art. 9 kpa). W niniejszej zaś sprawie nie można uznać, że po uzyskaniu pisma z Urzędu Skarbowego w P. z dnia 21 listopada 2008 r. wniosek skarżącej był obarczony brakami formalnymi, a zatem podlegał rozpoznaniu w trybie art. 104 kpa zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem R., z tych względów zaskarżona bezczynność organu narusza art. 35 § 3 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek strony nie spełnia wymogów określonych w art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadzi to do naruszenia Konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawia, że sytuacja osób, które nie mogą – mimo dochowania ze swojej strony należytej staranności – doprowadzić do uzyskania zaświadczenia o dochodach współmałżonka staje się gorsza od sytuacji osób, które takie zaświadczenia mogą uzyskać. Godzi to również w prawo rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnej, do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o odrzucenie skargi, jako wniesionej z uchybieniem terminu do jej wniesienia przewidzianego w art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ewentualnie o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że strona we wskazanym terminie wniosku nie uzupełniła, zatem wyczerpana została przesłanka pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżąca w dniu 20 stycznia 2009 r. złożyła nowy wniosek o przyznanie świadczeń, do którego dołączone zostało oświadczenie D. P. o braku dochodów za 2007 r., a ponieważ poprzedni wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania, w dniu 3 lipca 2009 r. została wydana decyzja administracyjna z nowego wniosku strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie: (1) wydawania decyzji administracyjnych, (2) postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, (3) postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, (4) innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu występuje gdy organ zobowiązany do podjęcia przewidzianej prawem czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w przypadku postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, lub też wydaniem innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu sąd administracyjny nie wnika w merytoryczną poprawność działania organu co do istoty wniosku strony, inicjującego dane postępowanie, a jedynie bierze pod uwagę sam fakt, czy w dacie orzekania przez Sąd, organ załatwił w przewidzianej prawem formie żądanie strony zawarte w jej wniosku. Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się zatem do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. W tym zakresie kwestia bezczynności organu administracji publicznej zdeterminowana jest określoną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania, a także terminami załatwiania spraw określonymi w przepisach art. 35 § 3 i § 4 kpa oraz instytucją zawiadamiania stron o przypadkach niezałatwienia spraw w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Niniejszą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R., stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem Sądu, wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej przez R. nie musi być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, albo złożeniem zażalenia, o którym mowa w art. 37 kpa. W niniejszej sprawie należy uznać, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia 27 października 2008 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem D. P. Sąd podziela stanowisko skarżącego R., że w niniejszej sprawie nie można uznać, że po uzyskaniu przez organ pisma z Urzędu Skarbowego w P. z dnia 21 listopada 2008 r. wniosek skarżącej był obarczony brakami formalnymi, co oznacza, że podlegał rozpoznaniu w trybie art. 104 kpa zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro wniosek M. P. podlegał rozpoznaniu, a organ na podstawie art. 64 § 2 kpa pozostawił go bez rozpoznania, należy uznać, że nastąpiło to z naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości pogląd, że pozostawienie sprawy bez rozpoznania nie następuje w formie decyzji ani postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94 - ONSA 1997 r., nr 3, poz. 114 oraz wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., I SAB 133/99 - Lex nr 55296), nie jest też aktem lub czynnością o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, ponieważ nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy jednakże stwierdzić, że wnioskodawca w postępowaniu administracyjnym nie jest pozbawiony możliwości kontroli sądowej czynności organu administracji publicznej, bowiem w każdym przypadku, gdy organ "pozostawia podanie (wniosek) bez rozpoznania" (art. 64 § 1 i § 2 kpa), osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa na skutek zaniechania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na ogólnych zasadach - skarga na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa. A zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę R. za uzasadnioną i nakazał rozpatrzenie przez Prezydenta W. wniosku M. P. z dnia 27 października 2008 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego . Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji