I SAB/Wa 1514/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. zobowiązuje Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1990 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie sześciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie z wniosku A. G. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Wojewody [...]o do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie 10 miesięcy od dnia otrzymania przez organ wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 4000 zł; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu [...] listopada 1990 r. A. G. wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego w [...] z wnioskiem o wyrównanie różnicy między wartością nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], a wartością nieruchomości przyznanej w ramach prawa do rekompensaty. Od dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] nie zawiadamiał skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz nie wskazywał żadnych nowych terminów załatwienia sprawy. Od tego czasu Wojewoda [...] nie podjął żadnych czynności w sprawie. W pismach z dnia [...] listopada 2014 r. i [...] maja 2015 r. skarżący bezskutecznie zwracał się o podjęcie czynności w sprawie. W dniu [...] lipca 2015 r. skarżący złożył zażalenie na bezczynność Wojewody [...]. Organ nie przekazał akt sprawy Ministrowi Skarbu Państwa, natomiast w dniu [...] października 2015 r. wydal decyzję w sprawie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Skarbu Państwa przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie, jakie czynności powinny zostać wykonane w niniejszej sprawie. W dniu [...] lutego 2016 r. akta sprawy zostały przekazane Wojewodzie [...]. Od tego czasu organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. W dniu [...] maja 2016 r. skarżący kolejny raz zwrócił się do Wojewody [...] o podjęcie czynności w sprawie. W dniu [...] września 2016 r. skarżący złożył zażalenie na bezczynność Wojewody [...]. Skarżący nie został zawiadomiony o przekazaniu zażalenia do organu wyższego stopnia. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność organu I instancji albowiem od czasu przekazania akt sprawy do organu w lutym 2016 r. - przez okres 8 miesięcy - organ prowadzący nie podjął żadnej czynności w sprawie. Mając na uwadze konieczność zwrócenia się do zagranicznych instytucji archiwalnych w celu pozyskania stosownych dokumentów zasadnym jest wyznaczenie przez Sąd terminu 10 miesięcy jako realnego terminu na załatwienie niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie, względnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że dopiero po wyczerpaniu trybu z art. 37 § 1 Kpa strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym skarga taka jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego, czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3920/01. Do chwili obecnej w niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa nie rozstrzygnął w przedmiocie bezczynności Wojewody [...]. Następnie Minister wskazał, że - realizując wytyczne zawarte w uzasadnieniu kasacyjnej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. - Wojewoda [...] wystąpił do: Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Głównego Akt Dawnych i Archiwum Państwowego [...] w celu odnalezienia dokumentów świadczących o prawie własności M. (M. M.) G. do nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...]. Pismami z dnia [...] października 2016 r. organ Wojewódzki wysłał w przedmiotowej sprawie monity do: Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego [...] do Konsulatu Generalnego RP w [...]. Do chwili obecnej nie otrzymano od tych instytucji odpowiedzi. Ponadto Wojewoda [...]wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy - do dnia [...] marca 2017 r. W dniu [...] września 2016 r. pełnomocnik strony złożył zażalenie na bezczynność Wojewody [...] do Ministra Skarbu Państwa, które zostało przekazane organowi wyższej instancji wraz z aktami sprawy pismem z dnia [...] września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd uznał niniejszą skargę za dopuszczalną. Poza sporem jest to, że M.G., przed wniesieniem skargi di Sądu, wniósł za pośrednictwem Wojewody [...] w dniu [...] września 2016 r. zażalenie do Ministra Skarbu Państwa na niezałatwienie sprawy w terminie. Wobec tego organ wyczerpał tryb z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "Ppsa". Kwestia rozpatrzenia tego zażalenia nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi. Przechodząc do meritum sprawy Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia [...] września 2016 r. jest bezczynność Wojewody [...], czy przewlekłość w prowadzeniu przez ten organ postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 1990 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie przekroczony. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...], będąc związany wytycznymi zawartymi w decyzji odwoławczej z dnia [...] grudnia 2015 r., podjął w sprawie szereg czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, co do jej istoty. Po otrzymaniu akt sprawy w dniu [...] lutego 2016 r., pisma M. G. z dnia [...] maja 2016 r. ponaglającego do realizowania wytycznych decyzji odwoławczej i zażalenia z dnia [...] września 2016 r. na niezałatwienie sprawy w terminie, Wojewoda [...] podjął pierwsze czynności procesowe dopiero w dniu [...] września 2016 r., a więc po upływie ponad 7 miesięcy, co oznacza trzykrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy wynoszącego 2 miesiące w sprawach szczególnie skomplikowanych. Pismami z tej daty organ zwrócił się do: Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Głównego Akt Dawnych i Archiwum Państwowego [...] w celu odnalezienia dokumentów świadczących o prawie własności M. (M. M.) G. do nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...]. Zawiadomieniem z tej samej daty organ poinformował pełnomocnika strony o terminie jej załatwienia do dnia [...] marca 2017 r. oraz o przyczynach zwłoki (skomplikowany ze względów faktycznych charakter sprawy, obszerny materiał dowodowy, konieczność pozyskania dowodów także z zagranicznych instytucji). Pismem z tej samej daty organ przekazał Ministrowi Skarbu Państwa akta sprawy wraz z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Następnie, po otrzymaniu skargi na bezczynność w dniu [...] października 2016 r., Wojewoda [...] w pismach z dnia [...] października 2016 r. ponownie wystąpił jak wyżej do: Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego [...], z prośbą o potraktowanie sprawy jako pilnej. Po wydaniu przez Ministra Skarbu Państwa postanowienia z dnia [...] października 2016 r., nr [...], uznającego zażalenie za zasadne i wyznaczającego termin 4 miesięcy na załatwienie sprawy, organ I instancji nie podjął żadnych czynności w sprawie. Z powyższego wynika, że w procedowaniu organu występują okresy bezczynności w działaniu, podejmowanie czynności procesowych nie z własnej inicjatywy, ale na skutek reakcji ze strony M. G., jak też rozciągnięcie czynności procesowych w czasie, co świadczy o przewlekłości w prowadzeniu postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty. Sąd uznał, że istniejąca w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że Wojewoda [...] zmierzał do merytorycznego załatwienia sprawy, podjął czynności mające na celu uzyskanie dowodów z polskich instytucji archiwalnych, nie wykonywał czynności pozornych. Ze sposobu procedowania organu I instancji wynika, że organ nie uchyla się w sposób uporczywy od załatwienia niniejszej sprawy. Istotne znaczenie miało także to, że w niniejszej sprawie organ I instancji oczekuje na stanowisko instytucji położonych za granicą Rzeczypospolitej Polskiej. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] pomimo dwukrotnego wystąpienia do Konsulatu Generalnego RP w [...], w dalszym ciągu nie otrzymał żadnego stanowiska z zagranicznej instytucji archiwalnej na temat mienia pozostawionego przez M.G. Nie można pominąć i tego, że zawarcie przez organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej wytycznych dla organu, nie zwalnia strony od aktywności i współdziałania z organem w poszukiwaniu dokumentów na okoliczność pozostawienia przez M. G. mienia na tzw. [...]. To M. G. jest zainteresowany w pozytywnym załatwieniu sprawy, a nie organ administracji. Art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 ze zm.) zawiera szczególne przepisy proceduralne w stosunku do przepisów ogólnej procedury administracyjnej (Kodeksu postępowania administracyjnego). Z tego przepisu wynika, że to strona do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty winna załączyć stosowne dowody świadczące o pozostawieniu mienia (por. np. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13). Z powyższych względów Sąd uznał za bezzasadną skargę Mi. G. w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego dodatkowej sankcji finansowej – sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 Ppsa, zwłaszcza, że jest to pierwsza skarga na przewlekłość Wojewody [...]. Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Wojewody [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1990 r. w terminie 6 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania, w szczególności konieczność uzyskania odpowiedzi z położonych za granicą instytucji, czy to Konsulatu Generalnego RP w [...], czy to [...] instytucji właściwej w tego typu sprawach. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, w pkt 1 i 2 wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a Ppsa, w pkt 3 wyroku orzekł na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 Ppsa. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego w pkt 4 wyroku były przepisy 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).