I SAB/Wa 154/19

Dnia 5 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu 5 września 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. L., I. P., M. L., J. D., J. L., M. P. i J. H. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. "[...]" w części nie objętej decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność o której mowa w pkt 2 wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. L., I. P., M. L., J. D., J. L., M. P. i J. H. solidarnie kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] marca 2019 r. B. Ł., I. P., M. Ł., J. D., J. Ł., M. P. i J. H. (dalej jako skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ) w rozpoznaniu wniosku z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip [...]. W skardze podniesiono, że decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] organ częściowo rozpatrzył wniosek dawnych właścicieli nieruchomości, stwierdzając jednocześnie, że w stosunku do pozostałej części dawnej nieruchomości hipotecznej zostanie wydana odrębna decyzja. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało bezczynność Prezydenta [...] i wyznaczyło trzymiesięczny termin do rozpatrzenia wniosku licząc od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Pomimo tego organ dotychczas nie rozpatrzył wniosku w pozostałej części i nie wydał decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z bardzo dużej ilości spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu [...] oraz znacznym stopniem ich skomplikowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie zażalenia przy piśmie z [...] lipca 2018 r., - w trybie obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło bezczynność organu i wyznaczyło dwumiesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia – licząc od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Organ otrzymał akta sprawy wraz z postanowieniem [...] sierpnia 2018 r. i powinien wydać decyzję do [...] listopada 2018 r. Decyzja nie została wydana w wyznaczonym terminie, organ nie poinformował również skarżących o przekroczeniu terminu do rozpoznania sprawy i wyznaczeniu nowego terminu, co stanowi naruszenie art. 36 § 1 i 2 kpa. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Zatem na podstawie art. 149 § 1 ppsa Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, od otrzymania przez organ postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z aktami sprawy upłynął już ponad rok i w tym czasie organ nie podjął żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do jej rozpatrzenia jak również nie informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) co stanowi podstawę do uznania, że organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1-3 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 poz. 1804). Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz 480 zł zasądzone tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – solidarnie na rzecz wszystkich skarżących (pkt 4 sentencji).