I SAB/Wa 1542/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. D. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lutego 1956 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz T. D. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. D. pismem z 12 sierpnia 2016 r. złożył skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu wniosku z 20 października 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] lutego 1956 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że 20 października 2014 r. złożył do organu wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] lutego 1956 r. odmawiającego właścicielowi T. E. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] nr [...], hip. [...]. Do dnia złożenia skargi wniosek nie został rozpoznany, co stanowi naruszenie terminów ustawowych określonych w art. 35 kpa. Natomiast zgodnie z art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ pomimo upływu powyżej wskazanych terminów, nie zakończył postępowania i nie wydał decyzji, jak też nie wskazał przyczyn, z powodu których nie zakończył postępowania. Skarżący wskazał, że pismem z 27 czerwca 2016 r. wezwał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpoznaniu wniosku i wniósł o niezwłoczne wydanie decyzji. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W ocenie skarżącego organ naruszył wszelkie przepisy dotyczące terminów załatwienia sprawy i pozostaje w bezczynności, która ma charakter rażący.  Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania i podejmowane w sprawie czynności, począwszy od daty złożenia wniosku. Podniósł, że 30 lipca 2015 r. geodeta uprawniony sporządził opracowanie geodezyjne dotyczące nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Organ podał, że pismem z 3 czerwca 2016 r. pełnomocnik D. B. i R. B., poinformował, iż [...] lipca 2015 r. zmarła uczestniczka postępowania D. F., załączając pełnomocnictwa mocodawców z 19 lutego 2016 r. oraz akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej. Pismem z tej samej daty pełnomocnik T. R. i E. R. poinformował, że [...] grudnia 2015 r. zmarła uczestniczka postępowania I. R., załączając pełnomocnictwa mocodawców z 19 lutego 2016 r. oraz akt poświadczenia dziedziczenia z [...] lutego 2016 r. Organ podał, że skarga na bezczynność złożona za pośrednictwem Prezydenta W. został przekazana do Ministra Infrastruktury i Budownictwa 3 października 2016 r. Pismem z 24 października 2016 r. organ - wobec ustalenia, że w aktach własnościowych nieruchomości oprócz orzeczenia administracyjnego, którego stwierdzenia nieważności żąda wnioskodawca, znajduje się także decyzja organu drugiej instancji - zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawcy o doprecyzowanie wniosku w terminie 3 dni, poprzez wskazanie, czy wniosek dotyczy również stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] czerwca 1956 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne z [...] lutego 1956 r., nr [...]. Jednocześnie pismem z 25 października 2016 r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. Delegatury w [...] o dokładne dane ewidencyjne dotyczące działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...], w skład których wchodzi obecnie dawna nieruchomość [...] położona przy ul. [...], nr hip. [...]. Minister wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Minister podniósł, że wprawdzie procedura administracyjna nie zawiera przepisów, z których expressis verbis wynikałby obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, nie mniej tę powinność organów można wywieść z ogólnych zasad wyrażonych w kpa, tj. art. 6 - 8 tej ustawy. Rozpatrując indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Organ podkreślił, iż sprawy dotyczące gruntów [...] ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga w zakresie, w jakim zarzuca Ministrowi bezczynność, jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1) i 3) oraz § 1a ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania aktu. Przenosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1) ppsa tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Bezsporne jest, że Minister do dnia wyrokowania nie rozpoznał sprawy. Z przyczyn wyżej wskazanych nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości wyrażoną w art. 12 kpa. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem organowi miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Zdaniem Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Minister w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z organem, że sprawy dotyczące gruntów [...] ze swojej natury mają charakter skomplikowany i długotrwały. Związane jest to bowiem z trudnościami w zgromadzeniu całości akt archiwalnych, w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia i ustaleniu stron postępowania. Wprawdzie nie jest to okoliczność w pełni usprawiedliwiająca organ, jednakże nie może być pomijana przez Sąd. Należy również dostrzec, że strony postępowania dopiero w czerwcu 2016 r. poinformowały organ o śmierci uczestniczek D. F. oraz I. R. (i złożyły akty poświadczenia dziedziczenia), zmarłych odpowiednio rok i pół roku wcześniej. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1) i pkt 3), § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.