I SAB/Wa 155/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 141, hip. nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 1965 r.; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej W. G. sumę pieniężną w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej W. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. G. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] czerwca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...] . W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu 60 lat od daty złożenia wniosku Prezydent nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że pozostaje w bezczynności. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie jednego miesiąca; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przez długi czas nie dysponował aktami sprawy. Przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. przesłał bowiem do Wojewody [...] kserokopię akt własnościowych i akt postępowania wraz zażaleniem na postanowienie Prezydenta z [...] lipca 2019 r. nr [...] zawieszające postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa wieczystego użytkowania do ww. nieruchomości. Z kolei oryginały akt własnościowych nieruchomości przekazane zostały przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] do sprawy o sygn. [...]. Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta z [...] lipca 2019 r., zaś wyrokiem z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1210/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Wojewody. Dopiero przy piśmie z [...] czerwca 2021 r. [...] Urząd Wojewódzki w W. zwrócił kopie akt przesłanych przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. Następnie Prezydent postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku H. S. z [...] lipca 1965 r. o przyznanie prawa wieczystego użytkowania do nieruchomości pod nazwą hip. "[...]" położonej w W. między ulicami: [...],[...],[...] i [...], w skład które wchodziła m.in. nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...], do czasu złożenia przez strony prawomocnego postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej A. W., jak również ustalenia wszystkich stron przedmiotowego postępowania. W tej sytuacji skarga, jako niezasadna powinna podlegać oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłość postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, Prezydentowi nie można w chwili obecnej zarzucić bezczynności, bowiem przed dniem rozpatrzenia skargi przez Sąd, tj. w dniu [...] lipca 2021 r. wydał postanowienie nr [...], którym zawiesił postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej stronie. Powyższe miało miejsce już po wniesieniu skargi, ale przed dniem wyrokowania. Co do zasady zawieszenie postępowania administracyjnego, aczkolwiek nie kończy tego postępowania, to jednak znosi (od dnia wydania stosownego postanowienia) stan bezczynności organu. Konieczność zawieszenia postępowania jest bowiem równoznaczna z wystąpieniem obiektywnej przeszkody procesowej, tamującej dalszy bieg postępowania, co uniemożliwia organowi – do czasu usunięcia tej przeszkody – rozpoznanie sprawy co do meritum (natomiast ustanie ww. przeszkody obliguje organ do bezzwłocznego podjęcia zawieszonego postępowania, którego to obowiązku strona może dochodzić przy pomocy kolejnej skargi na bezczynność organu). Oczywiście legalność (zgodność z prawem) postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego może zostać poddana kontroli sądu administracyjnego, niemniej jednak może to mieć miejsce w odrębnym postępowaniu sądowym, zainicjowanym we właściwym terminie stosowną skargą strony. Wskazane okoliczności mają znaczenie w sprawie o tyle, że wywołują bezprzedmiotowość postępowania sądowego. Sąd, skoro organ w bezczynności nie pozostaje, nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji (jak już bowiem wskazano, wydanie takiej decyzji jest uzależnione od uprzedniego ustania przeszkody procesowej, stwierdzonej w postanowieniu zawieszającym postępowanie albo od wyeliminowania, w odrębnym postępowaniu, ww. postanowienia z obrotu prawnego). Skoro zatem niniejsze postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Prezydenta w niniejszym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że od [...] lipca 1965 r. organ nie rozpoznał wniosku H. S. z [...] lipca 1965 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji, nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że w międzyczasie toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., którym odmówiono dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu (postępowanie to zakończono decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 1999 r. stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia) oraz postępowanie z wniosku innych osób o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste (zakończone prawomocnie dopiero wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2004 r. sygn. akt I SA 2782/02), jak też okoliczność że akta niniejszej sprawy wielokrotnie wypożyczane były zarówno prokuraturze, jak i innym organom administracji publicznej, uznać należy, że od 1965 r. organ miał wystarczająco dużo czasu, aby zakończyć postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem. Nie bez znaczenia jest również, że w sprawie podejmowane były nieliczne czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. W konsekwencji w ocenie Sądu, uzasadnione jest również przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, co dodatkowo zdyscyplinuje organ do podjęcia działań po podjęciu zawieszonego postępowania. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co niewątpliwie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z drugiej strony Sąd wziął pod uwagę fakt, że organ prowadził jednocześnie postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zaś akta sprawy zwrócono do organu dopiero w dniu 15 czerwca 2021 r., tj. po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie zawieszenia tego postępowania. Sądowi wiadomym jest również, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] należą do spraw szczególnie skomplikowanych, a jednocześnie w organie prowadzona jest znaczna ilość takich spraw. Dlatego na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania w dniu [...] lipca 2021 r., a w konsekwencji zawieszenie biegu terminów załatwienia sprawy, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę oddalił. Ten dodatkowy środek ma charakter dyscyplinująco-represyjny, zaś w sytuacji zawieszenia postępowania administracyjnego brak jest celowego działania organu, czy też jego złej woli w załatwieniu sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy samo przy tym stwierdzenie rażącej bezczynności organu, jak i przyznanie skarżącej sumy pieniężnej, jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym, który skłoni organ do przestrzegania właściwych standardów sprawności rozpatrywania spraw administracyjnych, pozostających w zakresie jego właściwości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., zaś w pkt 4 na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.