I SAB/Wa 156/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku M. L. z dnia 28 grudnia 2002 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej M. L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego. M. L.reprezentowana przez radcę prawnego J. B. pismem z dnia 26 marca 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 28 grudnia 2002 r. o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość w położoną w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że od chwili złożenia przedmiotowego wniosku upłynęło już prawie 10 lat, a Prezydent W. nadal nie wydał ostatecznej decyzji w sprawie, co w ocenie skarżącej stanowi rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 dekretu warszawskiego przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U z 1950 r. Nr 14) stała się własnością Skarbu Państwa. Organ podkreślił, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie można w jednoznacznie ustalić, czy nieruchomość położona przy ul. [...] była oznaczona hipotecznie jako "[...]", czy też jako "[...]" lub też czy jest to ta sama nieruchomość. Stwarza to problem w ostatecznym potwierdzeniu komu przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, że w sprawie zlecone zostało opracowanie geodezyjne mające na celu wyjaśnienie powyższych wątpliwości. Prezydent poinformowała również, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], uznał zażalenie skarżącej na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy – termin ten upływa w dniu 24 czerwca 2012 roku. Jednocześnie organ podniósł, że pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. strony prowadzonego postępowania zostały poinformowane o stanie aktualnym sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia do dnia 31 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływana dalej jako "ppsa") sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony w terminie 14 dni nie zażądają przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość. Od momentu złożenia wniosku upłynęło prawie 10 lat, co zdaniem Sądu było wystarczającym okresem na pozyskanie dokumentów pozwalających na rozpoznanie przedmiotowej sprawy. W ocenie Sądu pierwsze czynności po otrzymaniu w dniu 12 maja 2003 r. z Biura Geodezji i Katastru części akt sprawy, zostały podjęte w sprawie dopiero w dniu 2 września 2004 r., kiedy to organ wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o wydanie zaświadczeń z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości "[...]" oraz do swojej delegatury Biura Gospodarki nieruchomości o nadesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących budowy prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości. W kwietniu 2005 r. organ otrzymał odpowiedź z Sądu wieczystoksięgowego o braku księgi wieczystej pod nazwą "[...]" oraz "[...]". Z analizy zgromadzonej dokumentacji wynika, że od 2005 r., Prezydent W. podejmował działania mające na celu ustalenie, czy nieruchomość przy ul. [...] oznaczona była hipotecznie jako "[...]", czy też "[...]" i czy jej poprzednimi właścicielami byli poprzednicy prawni skarżącej czyli Z. i W. małżonkowie A. W związku z powyższym zwracał się z pismami do różnych instytucji oraz podległych mu jednostek organizacyjnych, celem zgromadzenia niezbędnej dokumentacji. Prezydent wzywał również strony postępowania do przedłożenia zaświadczenia hipotecznego lub innego dokumentu określającego właściciela przedmiotowej nieruchomości (pisma organu z dnia [...] maja 2005 r., z dnia[...] lipca 2005). Pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. Prezydent W. wezwał strony postępowania do przedłożenia wyroku sądu ustalającego, iż w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. właścicielem nieruchomości przy ul [...] ozn. hip. "[...]" byli Z.i W. małżonkowie A. Zdaniem organu ani zgromadzona w sprawie, ani też nadesłana przez strony skarżącą dokumentacja nie pozwalała na jednoznaczne ustalenie właścicieli nieruchomości. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo skarżącej o ustalenie, iż jej poprzednikom prawnym Z. i W. małżonkom A. przysługiwało w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego prawo własności nieruchomości położonej przy ul. G. oznaczonej jako "[...]" . W uzasadnieniu sąd wskazał, że dla wyjaśnienia wątpliwości związanych z kwestią własności nieruchomości decydujące znaczenie ma ustalenie rozbieżności w oznaczeniu działki przy ul. [...] tj. wyjaśnienia, czy odpowiada ona dawnej nieruchomości "[...]" czy też "[...]" . Nieustalono również, kto jest aktualnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Sąd wskazał przy tym, że dla wyjaśnienie powyższych wątpliwości potrzebne są wiadomości specjalne, które posiadać może jedynie właściwy biegł, o wyznaczenie którego skarżąca nie wnosiła. Orzeczeniem z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w W oddalił apelację skarżącej (wyrok prawomocny). Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale, nie przyczyniając się do merytorycznego rozpoznania sprawy. Przez pierwsze lata postępowania organ skupiał się głównie na wzywaniu stron postępowania do udokumentowywania przysługujących ich spadkodawcom praw do nieruchomości przy ul. [...], jak również wykazania swojego następstwa prawnego. Organ często przerzucał na skarżącą i inne strony postępowania obowiązek przedłożenia dokumentacji potrzebnej do zakończenia postępowania. Z kolei po wydaniu orzeczenia przez sąd powszechny czyli od 2009 r. do 2012 r. działanie organu, jak wynika z akt sprawy, ograniczyło się praktycznie jedynie do pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. informującego o przewidywanej dacie zakończenia postępowania tj. do dnia [...] lipca 2012 r., co oznacza, że organ z góry zakładał kolejne przekroczenie terminu o którym mowa w art. 35 kpa. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają zatem uznanie przez Sąd, że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku skarżącej, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.