I SAB/Wa 1562/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. M. B. (dalej jako: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. (wpływ do organu 17 czerwca 2013 r.) skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Prezydenta [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Pismem z [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] marca 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Pismem z 20 maja 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru w W. Urzędu [...] o nadesłanie kopii odbitki z mapy ewidencyjnej z wkreślonymi granicami hipotecznymi przedmiotowej nieruchomości oraz granicami tych działek ewidencyjnych, w skład których wchodzi powyższa nieruchomość, jak również rozliczenie ww. nieruchomości hipotecznej według aktualnych działek ewidencyjnych. Pismem z 22 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność organu o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] za uzasadnione i wyznaczył organowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Pismem z 8 czerwca 2016 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną wyżej skargę na bezczynność zarzucając organowi naruszenie art. 36 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa polegające na niepodejmowaniu działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższego, skarżąca wniosła o: (i) wyznaczenie organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, (ii) przyznanie od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych oraz (iii) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzucono organowi, iż do dnia jej złożenia nie podjął żadnych czynności mających na celu zakończenie przedmiotowego postępowania i wydanie rozstrzygnięcia jak również nie przekazał akt postępowania Wojewodzie [...] celem rozpoznania zażalenia. Nie powiadomił również pełnomocnika skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie, jak i o przyczynach tak długiej zwłoki, co stanowi ustawowy obowiązek organu w przypadku uchybienia terminowi do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż pełnomocnik strony zostały poinformowany o tym, że w postępowaniu o odszkodowanie konieczne jest ustalenie przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał ponadto, iż z uwagi na analizę zgromadzonej dokumentacji nie było możliwe wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl zaś art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. O bezczynności organu administracji w załatwieniu sprawy można zatem mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., o ile organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarga M. B. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest bowiem, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 17 czerwca 2013 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 K.p.a. Tymczasem, pomimo upływu ponad trzech i pół roku od złożenia przez skarżącą opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 2013 r. w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w opisanych wyżej okolicznościach przedmiotowej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania wyżej opisanego wniosku trwa już ponad trzy i pół roku. Z opisanych wyżej okoliczności stanu faktycznego wynika, że organ nie działał w tej sprawie systematycznie. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero po upływie dziesięciu miesięcy od daty wpływu wniosku z [...] czerwca 2013 r. Zauważyć również należy, że czynności dokonanych w sprawie na przestrzeni ponad trzech i pół roku organ niewątpliwie mógł dokonać w czasie znacznie krótszym. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (art. 36 K.p.a.). Zaś, w niniejszej sprawie, organ po raz pierwszy uczynił zadość powyższym obowiązkom dopiero pismem z 25 października 2016 r., to jest w dniu, w którym przekazana została do Sądu złożona przez skarżącą skarga na bezczynność organu. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej w niniejszej sprawie zwłoki, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w skardze. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów K.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej w określonej w skardze wysokości Sąd oddalił skargę w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie zaś art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).