I SAB/Wa 157/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant specjalista Artur Dral po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku A. R. z dnia 9 stycznia 2004 r. o ustalenie odszkodowania za udział w nieruchomości [...] "[...]", nr rej. hip. [...], położonej przy ulicy [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego A. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania pieniężnego za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Powyższy wniosek został złożony do Prezydenta W. w dniu 9 stycznia 2004 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2004 r. organ zwrócił się do Delegatury [...] Urzędu W. w [...] o przekazanie kopii map z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości oraz granicami obecnych działek ewidencyjnych, wypisów z ewidencji gruntów oraz akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, co nastąpiło wraz z pismem z dnia 22 stycznia 2004 r. Następnie pismem z dnia 5 lutego 2004 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego w W. o wydanie poświadczonego odpisu aktu notarialnego z dnia [...] października 1938 r. Kolejnym pismem z dnia 24 marca 2004 r. organ wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie zabudowania (zagospodarowania) obowiązującym w dniu 21 listopada 1945 r. W dniu 16 listopada 2010 r. A. R. zwrócił się do Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami o odnalezienie teczki akt własnościowych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] "[...]". Pismem z dnia 14 lutego 2011 r. organ ponownie wystąpił do właściwej jednostki o przekazanie wypisów z ewidencji dotyczących przedmiotowego terenu oraz mapy ewidencyjnej z zaznaczonymi granicami działek obecnych i dawnej działki hipotecznej, co nastąpiło wraz z pismem z dnia 21 lutego 2011 r. Jednocześnie wnioskodawca złożył prawomocne postanowienie o nabyciu spadku po S. G. oraz adresy korespondencyjne wszystkich osób, które nabyły uprawnienia do występowania z roszczeniem. Pismami z dnia 16 maja 2011 r. i 5 lipca 20111 r. organ wystąpił do Kierownika Oddziału Kartografii i Dokumentacji Technicznej Archiwum Państwowego W. oraz Archiwum Akt Nowych o udzielenie informacji, czy dla przedmiotowej nieruchomości został zatwierdzony plan szczegółowy. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie A. R. za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji termin na załatwienie sprawy do dnia 31 marca 2012 r., uznając jednocześnie, że niezałatwienie niniejszej sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że w zakreślonym terminie organ nie wydał jednak decyzji, lecz kolejnym pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r., poinformował wnioskodawcę o niemożności załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...], z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji oraz, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 lipca 2012 r. W związku z powyższym pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 35 i 36 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa). W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie dotyczące przedmiotowej nieruchomości, toczy się od 2004 r. W wyniku skargi na przewlekłość postępowania złożonej 4 października 2011 r., organ I instancji zapewnił w piśmie z dnia 17 listopada 2011 r., że postępowanie w sprawie zostanie zakończone do dnia 29 lutego 2012 r. Termin ten nie został dotrzymany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Prezydent W. wyjaśnił, że nieruchomość przy ul. [...] "[...]" została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu w/w grunt przeszedł na własność gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg także na bezczynność organów. Art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a sąd oceniając czy organ pozostaje w bezczynności bierze zaś pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z 9 stycznia 2004 r. (ponownie złożonego 16 listopada 2010 r.) o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Przy czym z art. 35 § 1 i 2 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto art. 36 § 1 i 2 kpa wymagają, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Zdaniem Sądu, organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego; organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie z obowiązkami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to oznacza, że organ jest bezczynny lub postępowanie administracyjne prowadzone jest przewlekle. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Po wpłynięciu w styczniu 2004 r. wniosku A. R., po stronie organu powstał wynikający z art. 104 § 1 kpa, obowiązek załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej, w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. Jednakże Prezydent W. pomimo upływu ponad 8 lat od złożenia wniosku, ponownego wniosku z 2010 r., wyznaczenia przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy, do dnia wyrokowania przez Sąd, nie wydał w sprawie orzeczenia, przekraczając w ten sposób wszystkie terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach kpa. Z akt sprawy wynika, że jedyne czynności jaki podjął organ w 2004 r. po wpłynięciu wniosku to wystąpienie do właściwych jednostek o przekazanie kopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości oraz granicami obecnych działek ewidencyjnych, wypisów z ewidencji gruntów oraz akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Ostatnią czynnością organu było wystąpienie w dniu 24 marca 2004 r. do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o materiały dotyczące przeznaczenia nieruchomości w planie zabudowania obowiązującym w 1945 r. Przez kolejnych sześć lat tj. do 2010 r. kiedy to A. R. wystąpił o odnalezienie teczki akt własnościowych nieruchomości, organ nie podejmował żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Natomiast czynności, które nastąpiły po tej dacie były w istocie powieleniem tych dokonanych w 2004 r. Ponownie bowiem organ zwrócił się o wypisy z ewidencji dotyczących przedmiotowego terenu, adresy wszystkich osób posiadających uprawnienie do występowania z roszczeniem oraz udzielenie informacji, czy dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" został zatwierdzony plan szczegółowy. Stwierdzić zatem należy, że organ I instancji przez ponad osiem lat podejmował opieszale czynności, które w zasadzie pozorowały tylko pracę organu, przy czym przez okres sześciu lat w okresie tych ośmiu nie podejmował żadnych czynności co, zdaniem Sądu, świadczy o oczywistej bezczynności Prezydenta W. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie odszkodowania pieniężnego za przedmiotową nieruchomość Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc niniejsze postępowanie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX nr 53462) Sąd ten stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent W. naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8, 9, 12 kpa, jak również terminy załatwiania spraw administracyjnych określone w art. 35 oraz 36 kpa, a bezczynność organu nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ nie tylko sprawy nie załatwił w żadnym ze wskazanych ustawą terminów, czy w dodatkowym terminie zakreślonym przez Wojewodę [...], ale również nie podejmował stosownych czynności umożliwiających jej załatwienie. Zdaniem Sądu, stwierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Nawet gdyby czynności takie były podejmowane to żaden przepis kpa nie zezwala organowi administracji publicznej z tej przyczyny na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.