I SAB/Wa 159/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz P. S. kwotę 100 (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. (data pierwszej prezentaty) P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 18 września 2012 r. (data prezentaty) P. .S. (spadkobierca byłego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości) złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] – w związku z wydaną przez Prezydenta W. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmawiającą M. Z., Z. Z., H. G., T.C., B. L. oraz Z. L. ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego części gruntu położonego w W. przy ul. [...], pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej [...]. Pismem z dnia 26 września 2012 r. organ poinformował go, iż wniosek o odszkodowanie zostanie rozpoznany po wydaniu decyzji ostatecznej dotyczącej wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego pozostałej części nieruchomości. W dniu 21 grudnia 2012 r. została wydana ostateczna decyzja o oddaniu w wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej położonej w W., przy ul. [...],[...],[...] i [...] - stanowiącej działki gruntów oznaczone nr ew: [...], w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m². Następnie P. S. pismem z dnia 7 czerwca 2013 r. zwrócił się do organu z prośbą o przyśpieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Zaś pismem z dnia 25 lipca 2013 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - jako organu wyższego stopnia - z zażaleniem na przewlekłość postępowania Prezydenta W. w sprawie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oceniło kwestię swojej właściwości w sprawie i uznało się za organ właściwy do rozpoznania ww. zażalenia. Następnie - na zasadzie art. 37 § 2 k.p.a. – postanowieniem z dnia[...] listopada 2013 r. nr [...] zobowiązało Prezydenta W. do zakończenia postępowania w postaci wydania rozstrzygnięcia w terminie sześćdziesięciu dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że rozdział 7 kodeksu postępowania administracyjnego "Załatwianie spraw" precyzuje terminy, w jakich organy administracji winny sprawę załatwić. Art. 35 znajdujący się w tym rozdziale, stanowi, iż "organy administracji obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrywane w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nastąpić powinno nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy (§ 3). Dodało, że nie ulega wątpliwości, iż organ I instancji naruszył te przepisy. Przy czym podkreśliło, że dla oceny zasadności skargi na przewlekłość postępowania nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Skoro w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej ma działać bez zbędnej zwłoki, to obojętne jest, czy przekroczenie przez organ ustawowego terminu odnoszącego się do podjęcia lub dokonania czynności ma charakter zawiniony, czy też niezawiniony. Podniosło również, iż w przedmiotowej sprawie organ usprawiedliwia się dużą ilością wpływających wniosków o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale problemy organizacyjne trwające od 1997 roku nie zwalniają organu z obowiązku załatwiania spraw w terminie. Pismem z dnia 19 lutego 2014 r. Prezydent W. poinformował strony o aktualnym stanie sprawy oraz o tym, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentów nie był w stanie rozpatrzeć przedmiotowego wniosku w terminie określonym przez Kolegium. Jednocześnie poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania – 30 czerwca 2014 r. Ponieważ termin wyznaczony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie został dotrzymany, dlatego też P. S. pismem z dnia 26 lutego 2014 r. (data pierwszej prezentaty) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] – zarzucając organowi złą wolę oraz podnosząc fakt, że działania podejmowane przez organ są działaniami pozornymi. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a ponadto pismem z dnia 19 lutego 2014 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Do dnia 18 września 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja o zakończeniu postępowania administracyjnego objętego niniejszą skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi złożył zażalenie, w trybie art. 37 § 1 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które uznało się za organ właściwy w sprawie. Wobec podniesienia przez stronę skarżącą zarówno zarzutu bezczynności jak i przewlekłości postępowania Sąd przyjął, iż przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W., co wynika z ujmowania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przewlekłego prowadzenia postępowania jako kwalifikowanej formy bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Prezydent W. uchybił powołanym na wstępie przepisom bowiem, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] został do niego złożony w dniu 18 września 2012 r. (data prezentaty) i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że organ co prawda poinformował stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, ale w nie wydał żadnego orzeczenia. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku P. S. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] uznać należy za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji, podejmował jednak pewne - rozciągnięte w czasie - czynności w sprawie oraz poinformował strony o terminie rozpoznania wniosku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 tej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.