I SAB/Wa 1601/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. P., K. F. i T. F. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] maja 1999 r. - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. P., K. F. i T. F. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 października 2016 r. J. P., T. F. i K. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] maja 1999 r. Skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi czternastodniowego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o stwierdzenie nieważności, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz wskazało, że niewątpliwie uchybiło terminom załatwienia sprawy, jednakże wynika to z bardzo dużej ilości spraw wpływających do Kolegium i z konieczności załatwiania ich zgodnie z kolejnością wpływu. Ponadto Kolegium wystąpiło do organu I instancji o przesłanie dokumentów i akt własnościowych ww. nieruchomości. Dokumenty wpłynęły do Kolegium dopiero 3 listopada 2016 r., w związku z tym nie dysponując aktami własnościowymi ww. nieruchomości nie było możliwości rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wcześniej. Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżących wniósł dodatkowo o uchylenie przez Sąd w trybie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpatrzenia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony w odległym okresie (tj. w dniu [...] września 2015 r.), a organ podjął pierwsze czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia dopiero po ponad 9 miesiącach (tj. 13 czerwca 2016 r.). Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości i w tym zakresie skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, iż powołana sankcja jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżących o uchylenie przez Sąd w trybie art. 135 p.p.s.a. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 1999 r. Należy podkreślić, że Sąd nie podziela poglądu uznającego dopuszczalność uznania za przedmiot oceny w postępowaniu w sprawie bezczynności merytorycznego badania zasadności uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] maja 1999 r., w związku z czym Sąd nie czynił przedmiotem oceny tej decyzji, w kontekście pozostawania organu w bezczynności. Skoro bowiem decyzja tego rodzaju może być, w stosownym trybie, przedmiotem zaskarżenia, to kontrola jej legalności wykracza poza granice niniejszej sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. Natomiast w przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.