I SAB/Wa 163/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorosta Apostolidis Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpatrzenia wniosku M. K. z dnia [...] stycznia 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 19 stycznia 2010 r. M. K. wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". W związku ze złożonym wnioskiem Prezydent [...] pismem z dnia [...] marca 2010 r. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Delegatura w Dzielnicy [...] o nadesłanie wydruku z ewidencji gruntów oraz mapy z zaznaczonymi aktualnymi oraz dawnymi granicami działki. Następnie w kwietniu 2011 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie przedmiotowego terenu w Ogólnym planie zabudowania [...]. Zaś w lutym 2013 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie zaświadczenia z czterech działów księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz do wnioskodawczyni o nadesłanie postanowień spadkowych po dawnej właścicielce nieruchomości. W związku z treścią pisma Sądu Rejonowego dla [...] Prezydent [...] wystąpił w dniu [...] marca 2013 r. do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie zaświadczenia z czterech działów księgi wieczystej. Następnie 29 stycznia 2014 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Delegatury w [...] o przesłanie aktualnych informacji z ewidencji gruntów oraz mapy z granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami nieruchomości hipotecznej. Natomiast w czerwcu i październiku 2014 r. organ zwracał się do Okręgowego Zarządu Polskiego Związku Działkowców o nadesłanie dokumentów dotyczących realizacji ogródków działkowych położonych w obrębie ulicy [...]. W dniu 15 stycznia 2015 r. M. K. wniosła - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydent [...] poinformował skarżącą o przebiegu postępowania, jednocześnie wskazując przewidywany termin zakończenia sprawy na dzień [...] czerwca 2015 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Wyjaśnił, że ostatnia czynność podjęta przez organ pierwszej instancji miała miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. tj. prawie rok przed dniem wystosowania zażalenia. W związku z czym Wojewoda [...] uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa, a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia niniejszej sprawy. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...]. Prezydent [...] pismem z dnia [...] lutego 2016 r. udzielił odpowiedzi na powyższą skargę wnosząc o jej oddalenie. W tym samym dniu wystosował pismo do skarżącej informujące, że przewidywany termin załatwienia sprawy to [...] maj 2016 r. Do dnia [...] lipca 2016 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Tym bardziej, że Prezydent [...] nie dotrzymał terminów, który sam sobie wyznaczał - pismo z dnia [...] lutego 2015 r. informujące skarżącą, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia [...] czerwca 2015 r. oraz pismo z dnia [...] lutego 2016 r. informujące, że decyzja zostanie wydana do dnia [...] maja 2016 r. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek o odszkodowanie za nieruchomość warszawską pochodzi bowiem ze stycznia 2010 r. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji ponad 6 lat i nadal znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego. Okres ten, w ocenie Sądu, jest aż nadto wystarczający, aby zakończyć nawet niezwykle skomplikowaną sprawę. Zauważyć również należy, że organ co prawda występował do innych instytucji i urzędów o nadesłanie stosownej dokumentacji celem wyjaśnienia sprawy - jednakże okres, jaki mijał pomiędzy kolejnymi wystąpieniami wynosił zwykle około roku. Postępowanie takie zdaniem Sądu jest niedopuszczalne. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i 3 oraz §1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.