I SAB/Wa 164/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zgromadzenia [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...]przy ul.[...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Zgromadzenia [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 3 kwietnia 2018 r. Zgromadzenie [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. W skardze wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że w prowadzonym przed nim postępowaniu ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniósł również konieczność rozpatrzenia sprawy zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 7 dekretu, co nie dawało możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Wyjaśniał nadto, że opóźnienia w rozpoznaniu spraw są spowodowane również m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości objętych działaniem ww. dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna. Przedmiotem jej jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na braku rozpoznania wniosku złożonego przez poprzednika prawnego skarżącego z 1948r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2 położonego w [...] przy ul.[...]. Bezczynność organu administracji publicznej ma natomiast miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona efektem rażącego naruszenia prawa. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), a także zobowiązane są - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Jednakże, aby można uwolnić się od zarzutu bezczynności, owo przedłużenie postępowania winno nastąpić niezwłocznie po upływie termin z art. 35 § 3 k.p.a., a przy tym winno ono mieć oparcie w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy wymuszających dłuższe jej procedowanie. Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy zostały ustalone na podstawie przesłanych sądowi akt postępowania, które zawierają dwa tomy akt: niebieski skoroszyt, w którym najstarszym dokumentem istotnym w sprawie jest odwołanie z 11 września 2009 r. złożone przez [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2009 r. oraz akta podręczne dotyczące nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...]. Z akt tych wynika, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 6 sierpnia 1948 r. J. M. ustanowił na 99 lat na rzecz szeregu podmiotów, w tym [...], w określonych częściach prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2 położonego w [...] przy ul. [...] stanowiącego działkę nr [...] oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do oddanego w użytkowanie wieczyste wraz ze sprzedażą lokali części gruntu stanowiącego działkę nr [...] oraz ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego działkę nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił postępowanie w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości do czasu ustalenia następców prawnych W. M. Za akt wynika również, że postanowieniem Sądu Rejonowego w dla [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. r. sygn. akt [...] zostały stwierdzone prawa do spadku po W. M. o zmarłym [...] stycznia 2010 r. Ustała zatem podstawa zawieszenia postępowania. Z akt wynika również, że pismem z 22 czerwca 2016 r. organ zwrócił się do Ministra Finansów o podanie informacji czy dawnemu właścicielowi nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] zostało wypłacone odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w ramach umów indemnizacyjnych. Pismem z 22 maja 2017 r. skarżący złożył zażalenie na bezczynność organu, a następnie w dniu 26 marca 2018 r. ponaglenie. Odpowiadając na złożone ponaglenie, organ w piśmie z dnia 16 kwietnia 2018 r. podał, że prowadzi postępowanie o ustanowieni użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], a opóźnienie w jego rozpoznaniu spowodowane jest dużą ilością tego rodzaju spraw oraz reorganizacją komórki prowadzącej te sprawy. Takie samo stanowisko przedstawił w odpowiedzi na niniejszą skargę. Zasadą jest, że zawieszenie przez organ postępowania w sprawie wstrzymuje bieg terminów, co oznacza, że bezczynność organu ustaje, a Sąd nie może zobowiązać organu do wydania decyzji w określonym terminie. W niniejszej sprawie stan sprawy jest jednak złożony. Z akt sprawy wynika, że organ podejmuje czynności w sprawie. W żadnym piśmie, w tym w odpowiedzi na skargę, nie podnosił kwestii zawieszenia postępowania. Oznacza to zdaniem sądu, że podjął zawieszone postępowaniem, mimo braku takiego postanowienia w szczątkowych aktach przedstawionych sądowi. Poza tym od 6 lat w aktach znajduje się postanowienie sądu o stwierdzeniu prawa do spadku po W. M., odpadła zatem przyczyna zawieszenia. Tym samym w okolicznościach tej sprawy – zdaniem sądu- zaistniały podstawy do zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Istnieją bowiem podstawy do uznania, że postępowanie administracyjne zostało podjęte. Gdyby natomiast organ nie podjął postępowania mimo braku od ponad 6 lat przeszkody do jego podjęcia, to ma obowiązek natychmiast to uczynić i przystąpić do rozpoznania przedmiotowego wniosku z 1948 r. To implikuje po stronie Sądu obowiązek skonstatowanie tego faktu (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej p.p.s.a.), wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art.149 § 1a p.p.s.a). Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać tak znacznej zwłoki w jej załatwieniu, mimo ustania przeszkody do jej rozpoznania wskazanej w postępowaniu o zawieszeniu od ponad 6 lat. Tym bardziej gdy jest to efektem zaniechania podejmowania w niej przez organ przez większość tego czasu jakichkolwiek realnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia, Sąd za adekwatny uznał termin trzymiesięczny. Wyznaczając taki termin, sad miął na względzie wielotorowość postępowań prowadzonych w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ciągłe wypożyczanie akt z organu przez różne organy i instytucje. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.