I SAB/Wa 164/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Zakładu Karnego w Płocku w przedmiocie rozpoznania skargi na warunki bytowe w zakładzie karnym postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 8 maja 2023 r. H. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Zakładu Karnego w Płocku w przedmiocie rozpoznania skargi na warunki bytowe w zakładzie karnym, zarzucając Dyrektorowi Zakładu Karnego naruszenie art. 35 § 2 i 3 i art. 36 § 1 k.p.a. odnośnie pism z 26 sierpnia 2022 r., 12 września 2022 r., 18 listopada 2022 r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Dyrektor Zakładu Karnego w Płocku nie rozpatrzył jego skargi w wyznaczonym przez siebie terminie. Od 26 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. przedłużał termin na rozpatrzenie skargi w sprawie zakwaterowania niezgodnie z deklaracją co do używania wyrobów tytoniowych. Ostatecznie w tym terminie nie udzielił odpowiedzi. Wskazał również, że w dniu 18 listopada 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego wysłał ponownie pismo informujące, że odpowiedź na skargę zostanie udzielona do 30 listopada 2022 r. Jednak skarżący do dnia złożenia skargi nie otrzymał odpowiedzi. W ocenie skarżącego, sam fakt rozpatrywania skargi przez trzy miesiące stanowi naruszenie ww. artykułów, gdyż jego sprawa nie wymagała tak długiego czasu. Wystarczyło bowiem przejrzeć jego akta osobowa, żeby stwierdzić, że był osobą niepalącą, a został osadzony z osobami palącymi. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł, zwolnienie z kosztów wniesienia i rozpatrzenia skargi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Płocku wniósł o odrzucenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał też, że w dniu 12 sierpnia 2022 r. wpłynęła, kierowana przez Sąd Okręgowy w Płocku, skarga osadzonego z 28 lipca 2022 r. dotycząca osadzenia z osobami używającymi wyroby tytoniowe. Z uwagi na konieczność uzyskania wyjaśnień z działu penitencjarnego, a także sprowadzenia teczki osobopoznawczej skazanego termin rozpatrzenia skargi został przedłużony. Każdorazowo osadzony był informowany o przedłużeniu terminu rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami z uwagi na konieczność m. in. zebrania dowodów, zapoznania się z teczką osobopoznawczą, w celu ewentualnej analizy oświadczeń złożonych przez osadzonego odnośnie używania wyrobów tytoniowych, decyzja o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy była uzasadniona. Dyrektor Zakładu Karnego w Płocku wskazał również, że pismem z 30 listopada 2022 r. osadzony został poinformowany o rozpatrzeniu sprawy. Skarga osadzonego została uznana za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tak ustalonej przez ustawodawcę właściwości rzeczowej sądów administracyjnych nie mieści się przedmiot skargi dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora Zakładu Karnego w Płocku w sprawie rozpoznania skargi na warunki bytowe w zakładzie karnym. Przedmiotem skargi nie jest bowiem decyzja, postanowienie, czy inny akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga H. T. ma charakter skargi wniesionej w trybie przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Skargi i wnioski". Na taki charakter przedmiotowej skargi wskazał wprost sam skarżący, powołując jako podstawę jej złożenia art. 227 k.p.a. Czynności podejmowane przez organy administracji w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Kodeks postępowania administracyjnego nie narzuca organom formy w jakiej może nastąpić załatwienia skargi złożonej w opisywanym trybie. Stanowi jednak, że sprawa ma być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a skarżącego zawiadamia się o sposobie załatwienia skargi (art. 237 k.p.a.). Oznacza to, że podejmowane w trybie 237 k.p.a. zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przybiera żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. W postępowaniu uregulowanym przepisami Działu VIII k.p.a. nie rozstrzyga się bowiem sprawy administracyjnej, a jedynie informuje o sposobie załatwienia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności podejmowane przez organy w trybie przepisów ww. Działu VIII k.p.a., odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 6 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 127 ze zm.) skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. W myśl art. 32 ustawy Kodeks karny wykonawczy nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny. Przy czym stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022, poz. 1960) skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej załatwiają: 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2. Podsumowując, skarga podlega odrzucenia, gdyż jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.