I SAB/Wa 165/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. i I. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] i ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w pkt [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. M. i I. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] czerwca 2021 r. K. M. i . M. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. hip. [...] i ul. [...] ozn. hip [...]. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że wniosek o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość złożony został [...] sierpnia 2016 r. i dotychczas nie został rozpoznany, co więcej sprawie nie został nawet nadany numer. Skarżący nie zostały również poinformowani o przyczynach zwłoki, nie wskazano im także przewidywanego terminu rozpatrzenie sprawy. Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia sprawy, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wniosek nie został dotychczas rozpoznany z powodu ogromnej ilości zgłaszanych wniosków oraz wysokiego skomplikowania prowadzonych przez organ spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu [...] sierpnia 2016 r. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. skarżący złożyli zażalenie na bezczynność organu - w trybie obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin czterech miesięcy na rozstrzygnięcie sprawy. Dopiero przy pismach z [...], [...] i [...] czerwca 2021 r. organ wystąpił o akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ przekroczył terminy określone w art. 35 kpa. W okresie od 24 sierpnia 2016 r. do 9 czerwca 2021 r., tj. prawie pięć lat nie podejmowano żadnych czynności w sprawie. Uzasadnia to przyjęcie, że Prezydent [...] w rozpoznaniu niniejszej sprawy dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 2 ppsa Sąd może z urzędu albo na wniosek strony orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jedyną przesłanką warunkującą wymierzenie organowi grzywny jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tego środka wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, z którego sąd może skorzystać w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, gdzie organ przez prawie pięć lat nie podjął żadnych działań w związku ze złożonym wnioskiem uzasadnione jest wymierzenie organowi z urzędu grzywny w kwocie 2000 złotych. Grzywna ta dodatkowo zdyscyplinuje organ do załatwienia niniejszej sprawy oraz będzie pełnić funkcje prewencyjną w innych postępowaniach przed organem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), na podstawie 149 § 1 pkt 3 ppsa oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu ww. wniosku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł o wymierzeniu Prezydentowi [...] grzywny w kwocie 2000 złotych (pkt 3 wyroku) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych stosownie do art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800) (pkt 4 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.