I SAB/Wa 165/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. H. i K. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. H. i K. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 30 maja 2023 r. M. H., K. M. (dalej: skarżący) za pośrednictwem organu wnieśli skargę (poprzedzoną ponagleniem z dnia 21 marca 2023 r.) na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: organ) w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady [...] z dnia 25 września 1959 r. nr [...] dot. nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. [...], stanowiącej byłą własność K. i S. M. co do 170 m2. Skarżący wnieśli o: - zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca, - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości połowy maksymalnej kwoty grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, tj. 27 701, 25 zł., - zasądzenie kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżących. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia zostało zainicjonowane wnioskiem z dnia 7 lipca 2010 r., a zatem trwa już prawie nieprzerwanie 13 lat, a składane w toku trwającego postępowania pisma okazały się bezskuteczne. W ocenie skarżących zwłokę w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy należy uznać jako rażące naruszenie prawa. Zdaniem skarżących sprawa powinna zostać załatwiona – zgodnie z art. 35 § 3 kpa – nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postepowania. Zdaniem skarżących w sprawie doszło do nieuzasadnionego przewlekania postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł – nas podstawie art. 161 § 3 ppsa – o umorzenie postępowania w sprawie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "ppsa"), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa art. 3 § 2 pkt 8 ppsa mamy do czynienia gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Stosownie do art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Według art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W kontrolowanej sprawie ocenie Sądu podlegała działalność organu w okresie od dnia 13 lipca 2010 r. (tj. od dnia wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia) do dnia złożenia skargi, tj. do dnia 30 maja 2023 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w niniejszej sprawie organ niewątpliwie dopuścił się bezczynności bowiem nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z art. 35 kpa, jednakże bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy wskazać, że w okresie od 2011 do 2015 r. oraz w okresie od 2015 r. do 2018 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia było zawieszane ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowań spadkowych po następcach prawnych dawnych właścicieli dekretowych, a czas ten – w myśl art. 35 § 5 kpa – nie wlicza się do terminów określonych w art. 35 kpa. Ponadto, należy zaznaczyć, że przedmiotowa sprawa miała skomplikowany, wielowątkowy charakter związany z koniecznością skompletowania materiału dowodowego rozproszonego w różnych organach administracji publicznej, a który dotyczył orzeczenia z dnia 1959 r. Niejednokrotnie także organ był zobowiązany do wypożyczenia akt organom czy sądom które prowadziły równolegle postępowania w sprawie dotyczącej przedmiotowej nieruchomości co niewątpliwie utrudniało sprawne prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. Te wszystkie okoliczności – zdaniem Sądu – wskazują, że faktycznie organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. wyroku. W związku z tym, że organ decyzją z dnia 3 lipca 2023 r., tj. po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, stwierdził, że postępowanie administracyjne – stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) uległo umorzeniu z mocy prawa, Sąd w punkcie 1. umorzył postepowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Sąd nie znalazł podstaw by przyznać od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości o której mowa w art. 154 § 6 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 wyroku). W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi z uwagi na fakt, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia został już rozpoznany decyzją z dnia 3 lipca 2023 r., a także sprawa miała skomplikowany, wielowątkowy charakter, który wymagał zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 1 wyroku), art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), a na podstawie art. 151 ppsa w związku z art. 149 § 2 ppsa skargę w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej oddalił (pkt. 3 wyroku). O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł., koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł. (pkt 4 wyroku).