I SAB/Wa 166/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. U. na bezczynność Ministra Budownictwa w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu zobowiązuje Ministra Infrastruktury do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku A. U. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja 1955 r., nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. A. U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 23 lipca 2007 r. na bezczynność Ministra Budownictwa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w C., zapisanej w KW Sądu Powiatowego w S. Nr rep. hip. [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność F. D. Minister Budownictwa, w odpowiedzi na skargę, wyjaśnił, że pismem z dnia 17 marca 2001 r. A. U. wniosła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] maja 1955 r., podnosząc, że właściciel wywłaszczonej nieruchomości, na której prowadził gospodarstwo rolne nie otrzymał rekompensaty. Zawiadomieniem z dnia 11 września 2001 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 15 marca 2002 r. Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wystąpił do Starostwa Powiatowego w B. o nadesłanie informacji, na jakiej podstawie Skarb Państwa uzyskał prawo własności przedmiotowej nieruchomości, tj. czy na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1955 r. czy też na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1986 r. Starostwo Powiatowe w B. pismami z dnia 5 maja 2002 r., 24 czerwca 2002 r. oraz 4 lipca 2002 r. nadesłało odpowiedź na ww. pismo. Pismem z dnia 11 grudnia 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta zawiadomił strony, iż nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy, o które wystąpiono w lutym i grudniu 2003 r., a których dotychczas nie otrzymano. W związku z zebraniem niekompletnych akt związanych z przedmiotową sprawą pismami z dnia 20 września 2004 r. nr [...] Ministerstwo Infrastruktury wystąpiło do Archiwum Akt Nowych oraz do Archiwum Państwowego w K. z prośbą o sprawdzenie i nadesłanie ewentualnie posiadanych akt. Jednocześnie wystąpiono do Starostwa Powiatowego w B. o aktualizację informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości. Pismem z dnia 15 listopada 2004 r. nr [...] Ministerstwo Infrastruktury wystąpiło do Sądu Rejonowego w B. Wydział Ksiąg Wieczystych z prośbą o nadesłanie odpisów z ksiąg wieczystych związanych z wywłaszczoną nieruchomością. Ministerstwo Budownictwa we wrześniu 2006 r. ponownie wystąpiło do Starostwa Powiatowego w B. z prośbą o nadesłanie informacji o aktualnym stanie mając na uwadze że wywłaszczona nieruchomość nie była położona przy ul. [...] lecz przy ul. [...]. Pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. nr [...] Ministerstwo Budownictwa poinformowało strony postępowania, iż przewidywany termin rozpatrzenia przedmiotowego wniosku nastąpi do dnia 31 maja 2007 r., z uwagi na konieczność uzyskania odpisu lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem ww. orzeczenia z dnia [...] maja 1955 r., bowiem w aktach znajduje się jedynie kserokopia. Pismem z dnia 30 lipca 2007 r. nr [...] Ministerstwo Budownictwa wystąpiło do Sądu Rejonowego w B. z prośbą o nadesłanie ze zbioru dokumentów prowadzonych dla księgi wieczystej Nr rep. hip.[...], dokumentów potwierdzających tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości oraz mapy geodezyjnej. Pismem z dnia 3 sierpnia 2007r. nr [...] Minister Budownictwa zawiadomił ponownie strony, iż ze względu na szczególnie skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność analizy prawnej aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości przewidywany termin rozpatrzenia przedmiotowego wniosku nastąpi do dnia 31 stycznia 2008r. Minister Budownictwa podał także, że w związku ze zwrotem korespondencji od dwóch aktualnych użytkowników wieczystych z adnotacją iż "adresat zmarł" pismem z dnia 30 sierpnia 2007 r. Ministerstwo Budownictwa wystąpiło do Urzędu Stanu Cywilnego w C. o nadesłanie odpisów aktów zgonu S. Z. i C. Z. wraz z podaniem informacji o miejscu zamieszkania osób, które zgłosiły zgony. Pismem z dnia 18 września 2007 r. zwrócono się do A. P. - osoby która zgłosiła zgon, z prośbą o nadesłanie oryginałów lub urzędowo potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii postanowień sadu o stwierdzeniu nabycia spadku po C. Z. i S. Z., ewentualnie informacji dotyczących spadkobierców ww. zmarłych. Korespondencja wysłana do A. P. wróciła z adnotacją "adresat zmarł", w związku z powyższym pismem z dnia Ministerstwo wystąpiło do Urzędu Stanu Cywilnego w C. z prośbą o nadesłanie odpisu aktu zgonu A. P. wraz z podaniem informacji o danych osobowych oraz miejscu zamieszkania osoby, która zgłosił zgon. Pismem z dnia 26 października 2007 r. Ministerstwo Budownictwa wystąpiło do A. H. z prośbą o nadesłanie informacji czy posiada informacje o ewentualnych spadkobiercach A. P. oraz C. Z. i S. Z., lub też czy dysponuje adresami osób które mogłyby takie dane posiadać. W odpowiedzi, pismem z dnia 2 listopada 2007 r. A. H. poinformowała, iż jest spadkobierczynią po zmarłych S. i C. Z. oraz A. P.. W związku z tym pismem z dnia 13 listopada 2007 r. Ministerstwo Budownictwa wystąpiło do A. H. z prośbą o nadesłanie w terminie 14 dni, od otrzymania pisma, postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po A. P., C. Z. i S. Z. Minister Budownictwa przedstawiając powyższe, wyjaśnił, że niemożność rozpatrzenia sprawy po zakończeniu postępowania dowodowego wynika z obowiązku ustalenia wszystkich stron postępowania, a okoliczność ta pojawiła się w ostatnim etapie postępowania. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Ministra Budownictwa, nie pozostaje on w bezczynności i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.), jak również obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Przepis art. 35 k.p.a. nakazuje załatwienie sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym czas załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zakreśla na nie dłużej niż jeden miesiąc. W przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej czas ten może być dłuższy, ale nie może przekroczyć dwóch miesięcy. Do terminów tych, zgodnie z § 5 powołanego artykułu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że Minister Infrastruktury (następca prawny Ministra Budownictwa) pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy wszczętej wnioskiem skarżącej złożonym w marcu 2001 r. Nie ma też uzasadnionych podstaw, aby uznać, że wystąpiła przyczyna niezależna od organu administracji, w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a., która uniemożliwiła terminowe załatwienie sprawy. Uwzględniając nawet czas potrzebny na przeprowadzenie skomplikowanego postępowania dowodowego nie zachowano terminów, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Analiza akt postępowania wskazuje, że organ prowadził postępowanie nieefektywnie, skoro przez ponad 6 lat gromadził dokumentację niezbędną do uzyskania informacji o stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, skoro organ ustalił, że niektóre osoby będące stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1955 r., zmarły, winien był zawiesić postępowanie w myśl art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. W aktach sprawy brak jest stosownego postanowienia, a z akt sprawy nie wynika też, aby do dnia rozpoczęcia rozprawy sądowej do postępowania zgłosili się spadkobiercy zmarłych stron. Opisany sposób działania organu administracji, niezależnie od tego, że narusza zasadę ekonomii procesowej (art. 12 k.p.a.), w tym terminy określone w art. 35 k.p.a., narusza podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego: zasadę praworządności (legalności) i zasadę zaufania obywatela do państwa. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.